RC Financiën, bestuurlijk en publiek domein

Dit deel bevat geen besluitzin.

Begrotingssaldo (× € 1.000)

• Programmabegroting 2027-2030 (H): 2027 -13.689; 2028 -9.725; 2029 -1.222; 2030 +2.220.
• Structureel na OZB-verhoging: 2027 -6.303; 2028 -2.330; 2029 +1.823; 2030 +5.022. Incidenteel: 2027 -7.386; 2028 -7.395; 2029 -3.045; 2030 -2.802.
• OZB extra verhoging (baten): 1.811 / 3.892 / 5.168 / 5.394.
• Kadernota 2027 (A): -15.735 / -11.125 / -7.786 / -6.231 (structureel -10.161 / -5.677 / -3.563 / -2.007; incidenteel -5.574 / -5.448 / -4.223 / -4.223).
• Gemeentefonds (B): +7.970 / +3.481 / -1.468 / +1.963. Autonome ontwikkelingen (C): +1.049 / +1.199 / +1.216 / +1.266. Onontkoombaar (D): -13.466 / -10.442 / -1.725 / -2.906. Beleidswensen (E): -850 / -800 / -125 / -125. Dekkingsmogelijkheden (F): +1.206 / +2.552 / +2.841 / +3.308. Technische mutaties (G): +4.326 / +1.518 / +657 / -450.

Grote posten onontkoombaar (D): specialistische jeugdzorg -1.502 / -3.389 / -1.917 / -2.504; overgang taken naar SOZ -1.169 per jaar; Tom in de buurt -1.048 / -1.563 / -2.225 / -2.892; taakmutaties Meicirculaire 2026 -6.185 / -881 / +4.509 / +4.582; invlechten BVO -862 / -740 / -923 / -923; IEF omzetting -6.153 / -6.091 / -6.610 / -6.610 met dekking inhuurbudget +1.350 per jaar en materiële budgetten +4.803 / +4.741 / +5.260 / +5.260; organisatiebudget -2.700 in 2027 en 2028.

Gemeentefonds: Meicirculaire 2026 +8.470 / +4.917 / -339 / +3.630; aanpassing stelpost BCF -500 per jaar; prijsontwikkeling naar stelpost 0 / -936 / -629 / -1.167.

Begroting in één oogopslag: inwoners 118.005 (CBS 06/26), 8 dorpen, 126,3 km²; saldo -13,7 mln. (structureel -6,3 mln., incidenteel -7,4 mln.), te dekken uit algemene reserve. Totale baten 516,3 mln.; totale lasten 530,0 mln. (per inwoner € 4.492). Lokale heffingen 98,5 mln. (OZB 47,8; riool 18,9; afval 18,2; leges 6,3; parkeren 4,9; grafrechten 1,6; hondenbelasting 0,6; overige 0,2). Woonlasten stijgen 2026→2027: OZB +47, afval +23, riool +17.

Voorwaarden en voorbehouden: voorwaarde voor regulier (repressief) toezicht provincie Zuid-Holland is dat de begroting 2029 en 2030 "realistisch en structureel in evenwicht (oftewel sluitend)" is; het college beschouwt deze begroting "niet als het eindpunt van de financiële opgave"; richting Kadernota 2028 wordt een bredere afweging voorbereid en worden aanvullende maatregelen in beeld gebracht. De uiteindelijke verwerking van de Meicirculaire-mutaties vindt plaats in de begroting 2027. Taakmutaties worden niet automatisch één-op-één als budget voor dezelfde taak geraamd.

Risico's: forse vervangingsinvesteringen door einde technische en economische levensduur van infrastructuur, in Alphen duurder door 'slappe' bodem; forse uitdagingen in het sociaal domein zonder zicht op toereikende bekostiging vanuit het Rijk.

Status/planning: begroting 2027 is de eerste van de nieuwe coalitie; kadernota 2027 vastgesteld in juli 2026 (raad 9 juli 2026); Meicirculaire-effect vastgesteld door college 7 juli 2026 via separaat besluit. In 2027 worden diverse visies, nota's en startnotities aan de raad voorgelegd (o.a. Visie 2050, mobiliteitsvisie, Nota Grond(prijs)beleid 2026-2029, strategisch financieel beleid, meerjarenperspectief vastgoed).

Dit deel bevat geen besluitzin. Wel wordt gemeld dat de raad op 9 juli 2026 in meerderheid akkoord is gegaan met de oprichting van de stichting Alphen 2050; in dat raadsbesluit staat: "Het budget voor uitvoering van de opdracht aan de stichting wordt vooralsnog becijferd op € 200.000 in totaal voor 2026, 2027 en 2028. De kosten voor 2026 worden verwerkt in de Najaarsnota 2026 en bij begroting 2027 vindt integrale afweging plaats."

Bedragen (× € 1.000):

• Beleidswensen: 2027 -850; 2028 -800; 2029 -125; 2030 -125. Regels: Oprichting stichting Alphen 2050 -100/-50/0/0; Taskforce woningbouw -350/-350/0/0; Warmtebedrijf (storting aandelenkapitaal) 0/0/-125/-125; 1,5 uur gratis parkeren: doorzetten -800 per jaar; maatregelen +400 per jaar; extra bijdrage BIZ 0/0/+400/+400.
• Dekkingsmogelijkheden: 2027 +1.207; 2028 +2.553; 2029 +2.842; 2030 +3.309. Regels: Vrijval stelpost omgevingsvergunning +1.000 per jaar; Indexering OZB +281/+472/+701/+922; Niet inzetten taakmutaties GF +1.384/+1.078/+1.048/+1.198; Temporiseren investeringen +440/+1.896/+1.896/+1.896; Minder dekking uit reserve kapitaallasten -1.898/-1.893/-1.803/-1.707.
• Technische mutaties: +4.326/+1.518/+657/-450.
• Extra OZB-verhoging (jaarlijks inflatie plus 4% in 2027, +4% in 2028, +2% in 2029): +1.811/+3.892/+5.168/+5.394.
• Begrotingssaldo programmabegroting: zonder OZB-verhoging -15.500/-13.617/-6.390/-3.174; met OZB-verhoging -13.689/-9.725/-1.222/+2.220. Zonder OZB-verhoging is de begroting 2029 en 2030 niet sluitend en wordt niet voldaan aan de voorwaarde voor regulier (repressief) toezicht; met de verhoging wel, en is 2029/2030 "realistisch en structureel in evenwicht".

Overig: incidenteel organisatiebudget van € 2,7 miljoen per jaar voor twee jaar, waarvan € 200.000 voor Public Affairs; budgettair neutrale "schuif" (33 fte) om vaste formatie uit te breiden en externe inhuur te beperken; opleidingsbudget nu 1,1% van de loonsom (dalende trend), bandbreedte A&O fonds 1,5-2%; na twee jaar analyse van wat structureel nodig is. Voor 2026 was de invlechting van de BVO nog niet in de begroting en de Kadernota 2027 verwerkt. Risico's/voorbehouden: warmtebedrijf keert geen dividend uit; bij 1,5 uur gratis parkeren is geen structurele dekking in de Begroting 2026 en geldt de voorwaarde van een significante bijdrage van centrumondernemers; LUBB vooralsnog geen structurele lasten, dekking uit reserves, in MIPWI meenemen; programmaplan Gezond Ridderveld afhankelijk van integrale afweging in Kadernota 2028.

Dit deel bevat geen besluitzin.

Het deel beschrijft de zeven pijlers uit de Sociale Visie en de Ruimtelijke Economische Koers: fysieke energienetwerken; toekomstbestendige economie met speerpuntsectoren maakindustrie, bouw en Greenport Boskoop; toekomstbestendig landelijk gebied (80% van het grondgebied); toekomstbestendige leefomgeving; bestaanszekerheid; kansengelijkheid; gezond leven in een gezonde leefomgeving. Het fundament van de organisatie bestaat uit Financiën, Informatievoorziening, Dienstverlening en Wendbare organisatie. Hoofddoel financiën: een begroting die meerjarig reëel en structureel in evenwicht is; als dit doel gerealiseerd wordt, blijft de gemeente onder het reguliere toezichtregime van de provincie. Met de begroting 2027 wordt een eerste stap gezet in een proces dat meerdere jaren zal duren.

De nieuwe bestuursperiode 2026-2030 biedt een kans met een nieuwe opzet van de beleidsbegroting de raad beter in staat te stellen de kaderstellende en controlerende rol uit te voeren. Voor de gemeenteraadsverkiezingen is de verkenning motie M0.1 Programmabegroting 2027 uitgevoerd. In deze beleidsbegroting 2027 worden eerste stappen gezet: nieuwe indeling van de programma's; onderscheid tussen bestuurlijke thema's en going concern-taken; bestuurlijke thema's volgen uit door de raad vastgestelde visies en beleidsdocumenten, aangevuld met thema's die het college volgt op grond van coalitieakkoord en collegeprogramma; per programma inzicht in baten en lasten per taakveld. In vervolgstappen richting Begroting 2028 wordt gewerkt aan verdere uitwerking van informatie-elementen zoals 'doelenbomen' en 'beleidsindicatoren (effect- en prestatie)'; dit vergt zorgvuldigheid en gesprekken met de raad, college en organisatie.

De programma's zijn: P1 Samenleving en ruimtelijk-economische ontwikkeling; P2 Sociaal domein; P3 Beheer openbare ruimte en vastgoed; P4 Bestuur en organisatie; P5 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien. Bestuurlijke thema's zijn verdeeld over deze programma's (P1: Visie Alphen aan den Rijn in 2050, Fysieke energienetwerken, Toekomstbestendige economie, Toekomstbestendig landelijk gebied, Toekomstbestendige leefomgeving, Bestaanszekerheid, Kansengelijkheid, Gezond leven in een gezonde leefomgeving, Integrale veiligheid; P2: Participatie, werk en inkomen, Jeugdhulp, WMO; P3: Beheer openbare ruimte, Vastgoed, Afval, riolering; P4: Financiën, Informatievoorziening, Dienstverlening, Wendbare organisatie; P5: Lokale lastendruk).

In 2019 heeft de gemeente zich gecommitteerd aan de Global Goals (SDG's). In april 2025 heeft het college een motie overgenomen om transparant te zijn over de Global Goals. Voor de gemeente zijn in eerste instantie 10 van de 17 Global Goals als het meest relevant aangemerkt. Vanaf deze Programmabegroting 2027 wordt bij relevante beleidsvelden met SDG-iconen aangegeven aan welke Global Goals wordt bijgedragen.

Programma 1 werkt de zeven pijlers uit. De Visie Alphen aan den Rijn 2050 geeft richting aan de groei naar circa 140.000 inwoners. Mijlpalen 2026: vaststelling startnotitie door de gemeenteraad; inrichten projectorganisatie, governance en participatieaanpak; analyse uitgangspositie inclusief bestaand beleid; trendanalyse en toekomstverkenning; start dialoog met gemeenteraad, inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Mijlpalen 2027: afronden scenario-ontwikkeling; opstellen conceptvisie; participatietraject en bespreking met inwoners, stakeholders en gemeenteraad; uitwerken groeiagenda inclusief investeringsopgave en financiële doorrekening; bestuurlijke besluitvorming en vaststelling Visie en Groeistrategie Alphen aan den Rijn 2050.

Energie: mijlpalen 2026: 3500 subsidies verstrekken voor isolatie woningen (2026-2030); besluit aanpak Energie-armoede 2.0; besluit Aanpak Verduurzaming VVE's 2.0. Er worden geen bedragen met saldo-effect genoemd. Risico's worden in dit deel niet als zodanig benoemd.

Dit deel bevat geen besluitzin. Het is een opsomming van mijlpalen, resultaten en risico's per programmaonderdeel, zonder bedragen of besluiten voor de raad.

Mijlpalen 2026 en 2027 (per onderdeel, samengevat):

• c-1: 2026: vaststellen agenda Recreatie en Toerisme 2035 (2026/2027). 2027: Economische Agenda 2027-2031, herijken marketing, startnotitie Arbeidsmigranten, besluit evenementenloket, uitvoeringsprogramma R&T 2027-2030, startnotitie Visie op Water Boskoop, startnotitie World Limes Heritage Centre, Visie Park Zegersloot, start netcongestieloket, advies vitale dorpscentra, VAB-beleid, drie deel-omgevingsprogramma's, opstarten twee gebiedsprocessen Buitengewoon Waardevol Buitengebied.
• c-2: 2027: bestuursovereenkomst en gebiedsvisie Barrepolder, Masterplan Barrepolder, start uitgifte bedrijfskavels Hoorn-West, planvorming Prinsenschouw (2027/2028), gebiedsvisie Heijmanswetering (2027/2028).
• d-1: 2027: startnotitie regie op Bodem & Ondergrond (2027/2028).
• e-1: 2026: besluitvorming cultuurvoorziening Stichting Max. 2027: strategisch kader maatschappelijke voorzieningen, besluitvorming renovatie Oude Raadhuis, besluit toekomst zwembad de Hoorn, oplevering drie kunstgrasvelden, oplevering Squash Amerikalaan, startnotitie locatie AZC na 2030, verkenning egelopvang en dierenasiel.
• e-2: 2026: vergroening centra en dorpen (2026-2030). 2027: Gezondheidsbeleid, startnotitie Spoorpark Hazerswoude-Rijndijk, zwerfafvalbeleid herijken, nieuw Grondstoffenbeleid, Afvalpreventieplan, uitvoeringsprogramma Circulaire Samenleving, uitvoeringsprogramma duurzaamheidseducatie, wijzigen incidentele budget Subsidieregeling Instandhouding Erfgoed 2021 naar structurele post (2027-2030), actieplan borging toegankelijkheid, startnotitie Sociale veiligheid, Programma Erfgoed en Overheid.
• e-3: 2027: inrichten overkoepelend waterportefeuille (2027/2028), startnotitie omgevingsprogramma water (2027/2028), nulmeting klimaatadaptatie, Ecologisch programma inclusief nulmeting biodiversiteit.
• e-4: 2026: Gnephoek omgevingsplan, pilot verlichting Stadshart, plein Adventkerk, ondergrondse waterbuffer Paradijslaan, verbinding centrum-P+R-terrein, BIZ-verordening, Kwaliteitsteam, gemeentegarantie GEM, ontwikkelbesluit Westoever Rijnhaven, vereveningsfonds, Nota Grondbeleid 2026-2029. 2027: Taskforce versnelling woningbouw operationeel, knelpuntenanalyse, advies tijdelijke woningbouwlocaties, analyse Parallel plannen, startnotitie Ruimtelijk Programmeren, omgevingsplan, Handboek Omgevingsprogramma's, startnotitie Omgevingsvisie 2.0, streefaantal nieuwbouwwoningen, herijken intensiveringsvisie, Gnephoek (raamwerkplan, PPS, stedenbouwkundig plan), Gezond Stadshart, Groen-Blauwe Verbinding, Rijnhaven, verkoop grond GEM fase 1 Havenfront, start bouwfase 1 Kop West, Programmaplan Gezond Ridderveld, herijken woonzorg-behoefte, Volkshuisvestingsprogramma, prestatieafspraken, startnotitie Starterslening, uitbreiding Urgentieregeling, startnotitie Wonen Eerst.
• f-1: 2026: Regionale werkagenda AZWA. 2027: start uitvoering subsidieregeling versterken sociale basis, businesscase sociale basis, oprichting Vitaliteitsbedrijf, Uitvoeringsagenda Kunst en Cultuur, herijking vrijwilligersbeleid, agenda regenboog/inclusie/anti-discriminatie, doorontwikkeling buurthuizenbeleid.
• f-2: 2027: herijken integrale human capital agenda 2027-2031, programma Werken, Innoveren en Leren (WIL) 2027-2031, jaarlijkse rapportage STROOM.
• g-1: 2026: Verkeersveiligheidsplan 2027-2030 (2026/2027), Programma Fietshart 2030, RIA-project Doorfietsroutes, verkeerseducatie en aanpak knelpunten (2026-2030). 2027: startnotitie samenhangende aanpak bereikbaarheid inclusief financieringskader, actualiseren Mobiliteit beleid, visie wonen en werken Alphen-West (RIA-project 13), verkenning snelle busverbinding Alphen-Nieuwkoop-Uithoorn, voorbereiding verkenning ontsluiting Boskoop, start concessie laadinfrastructuur, invoeren zero-emissie zone, actieagenda hubs en deelmobiliteit (RIA-project 12A – P2), verkeersmaatregelen Hazerswoude-Dorp (N207-Zuid), Leiden-Utrecht Beter Bereikbaar (LUBB), 1e fase en start 2e fase RIA-project Noordelijke ontsluiting Rijn- en Veenstreek (RIA-project 2), RIA-project Energy lane (RIA-project 7).
• h-1: 2026: overlegstructuur LEA ingericht. 2027: start uitvoering subsidieregeling versterken sociale basis, aanpak thuiszitters, plan kinder- en jongerenparticipatie.
• I-1: 2026: Integraal veiligheidsbeleid 2027-2030 met strategische koers voor zeven veiligheidsvelden (A. Digitale veiligheid, B. Veilig ondernemen, C. Jeugd en Veiligheid, D. Zorg en Veiligheid, E. Fysieke Veiligheid, F. Georganiseerde criminaliteit en ondermijning, G. Veilige woon- en leefomgeving), Uitvoeringsprogramma Veiligheid 2027. 2027: Uitvoeringsprogramma Veiligheid 2028.

Going concern taken: wettelijke, contractuele en organisatorische kerntaken, waaronder crisisbeheersing en brandweer, openbare orde en veiligheid, verkeer en vervoer, openbaar vervoer, economische ontwikkeling, fysieke bedrijfsinfrastructuur, bedrijvenloket, economische promotie, openbaar basisonderwijs, onderwijshuisvesting, onderwijsbeleid, sport, cultuur, musea, cultureel erfgoed, media, samenkracht en burgerparticipatie, volksgezondheid, milieubeheer, ruimte en leefomgeving, grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen), wonen en bouwen, inbedding BRO (wettelijke verplichting), Omgevingswet.

Risico's (6.4):

• Energievraagstuk 1: aandeelhouder in Warmtebedrijf. Risico: gemeente is medeaandeelhouder en moet aan de voorkant middelen beschikbaar stellen voor oprichting, deelneming en ontwikkeling; rentelasten zijn opgenomen in begroting m.i.v. 2029. Toekomstige tekorten kunnen de algemene reserve (weerstandscapaciteit) doen dalen. Beheersmaatregel: onderzoek naar rol, positie en zeggenschap, kaders met Go/No go-momenten, gebruik Waarborgfonds Warmtenetten, versterking algemene reserve.
• Energievraagstuk 2: Onderling afhankelijk. Risico: projecten oprichting Warmtebedrijf en collectieve warmte Havenfront-Zeeheldenbuurt zijn onderling afhankelijk; vertraging in het ene traject kan gevolgen hebben voor het andere. Beheersmaatregel: integraal plannen en monitoren met expliciete beslismomenten.
• Beweging sociale basis. Risico: beschikbaar budget is sinds 2021 afgenomen met 33% door wegvallen rijksmiddelen en ruimtescheppende maatregelen; dit zet de sociale basis onder druk en leidt tot duurdere ondersteuningsvragen. Beheersmaatregel: in 2027 businesscase sociale basis.
• Oprichten Vitaliteitsbedrijf. Risico: per 1 januari start nieuwe organisatie (werktitel vitaliteitsbedrijf) die werkzaamheden van DeThermen2 en AlphenVitaal overneemt; gedurende het eerste jaar moet blijken of beschikbare dekking vanuit gemeentelijke en Rijkssubsidies passend en toereikend is. Beheersmaatregel: zorgvuldige monitoring, tijdige escalatie en bijsturing.
• Mobiliteit en bereikbaarheid. Risico: toenemende krapte, beschikbaarheid professionals en onvoldoende budgetten zetten ontwikkelings- en uitvoeringskracht onder druk. Beheersmaatregel: prioriteren, integraal plannen en monitoren, focus op efficiency, bij onvoldoende effect optie heroverwegen bestuurlijke afspraken.
• Klimaatadaptatie. Risico: toenemende hitte, droogte en extreme neerslag kunnen leiden tot schade aan openbare ruimte en verminderde leefbaarheid. Beheersmaatregel: beleid aanpassen aan weersextremen, klimaatbestendig inrichten, maatregelen bij inwoners en bedrijven stimuleren.
• Economie van de toekomst. Risico: netcongestie remt ontwikkeling en verduurzaming van economie/brede welvaart; ontbreken concreet Alphens profiel voor economische ontwikkelrichting. Beheersmaatregel: extra inzet op slimme samenwerking, prioritering profiel in relatie met Groeistrategie 2050, Ruimtelijk-Economische Koers en Sociale Visie.
• Ruimte voor werken. Risico: grote vraag naar ruimte voor bedrijven, onvoldoende beschikbaarheid nieuwe bouwkavels en ontbreken aanpak herstructurering bestaande bedrijventerreinen remmen ontwikkeling en verduurzaming van economie/brede welvaart.

Bedragen: In dit deel staan geen bedragen met saldo-effect of dekking.

Dit deel bevat geen besluitzin. Wel staat bij 6.6: "Met de vaststelling van deze begroting autoriseert u als raad deze budgetten op programmaniveau." Bij 7.6 idem.

Programma 1 – Samenleving en ruimtelijk-economische ontwikkeling (× € 1.000)

• Exploitatie: 2027 62.629; 2028 64.437; 2029 61.976; 2030 50.221.
• Lasten (per taakveld): 101.430 / 169.388 / 117.678 / 122.892.
• Baten (per taakveld): -38.801 / -104.951 / -55.702 / -72.671.
• Reserves: 5.664 / 857 / 5.318 / 16.037 (lasten 7.623 / 1.583 / 6.044 / 16.763; baten -1.959 / -726 / -726 / -726).
• Eindtotaal: 68.293 / 65.294 / 67.294 / 66.258.

Toegelichte begrotingswijzigingen > € 475.000 (lasten positief, baten negatief):

• 1-Primitieve begroting 2027: lasten 92.930 / 165.372 / 113.557 / 120.435; baten -36.516 / -102.389 / -52.886 / -71.783.
• 7 en 8-Kapitaallasten: lasten -5.527 / -5.691 / -5.507 / -5.507; lasten 5.920 / 6.075 / 6.052 / 6.131.
• 34-Kadernota 27 Onontkoombare ontwikkelingen: lasten 606 / 606 / 606 / 769.
• 15-Vrijval stelposten: baten -1.000 (alle jaren).
• 12-Verbonden partijen – raadsbesluit 25 juni 2026: lasten 1.011 (alle jaren); structurele verhoging bijdragen gemeenschappelijke regelingen circa € 1 miljoen.
• 14-Meicirculaire 2026 vanaf 2027: lasten 4.124 / 36 / 36 / 36.
• 48-Treasury – Grondexploitatie: lasten 1.221 / -1 / -5 / -36.
• 54-Spuk AZWA 2027-2029: lasten 1.359 / 1.637 / 1.891 / 0; baten -1.359 / -1.637 / -1.891 / 0.
• 60-Inzicht en Evenwicht Formatie: lasten -940 / -847 / -854 / -854.
• Saldo mutaties < € 475.000: 801 / 1.266 / 966 / 1.020.
• Reserves: 1-Primitieve begroting 2027 lasten 7.623 / 1.583 / 6.044 / 16.763, baten -1.742 / -509 / -509 / -509; 10-Reservemutaties kapitaallasten baten -762 (alle jaren); saldo < € 475.000 545 (alle jaren).

Programma 2 – Sociaal domein (× € 1.000)

• Exploitatie: 133.234 / 128.374 / 122.680 / 123.725.
• Lasten: 180.923 / 179.105 / 173.549 / 174.767.
• Baten: -47.689 / -50.730 / -50.869 / -51.042.
• Reserves: -99 (alle jaren).
• Eindtotaal: 133.135 / 128.275 / 122.581 / 123.626.

Toegelichte wijzigingen > € 475.000:

• 1-Basisbestand primitieve begroting 2027: lasten 174.271 / 169.502 / 170.014 / 170.014; baten -48.115 / -49.812 / -49.820 / -49.820.
• 7 en 8-Kapitaallasten: lasten -637 / -611 / -602 / -602; lasten 656 / 626 / 548 / 538.
• 31 en 37-Kadernota 27-6 Indexering loon en prijs: lasten 1.751 (alle jaren); lasten 1.048 (alle jaren).
• 61-13 F niet inzetten taakmutatie Gemeentefonds: lasten -1.113 / -846 / -837 / -987.
• 14-Meicirculaire 2026 vanaf 2027: lasten 863 / 845 / -4.545 / -4.618; baten 1.198 / 0 / 0 / 0.
• 13-Actualisatie begroting MZ 2027-2030 (technische mutatie): lasten 599 / 748 / 948 / 1.148; baten -639 / -788 / -988 / -1.188.
• 50-Actualiseren ramingen Jeugdzorg en Tom in de buurt: lasten 3.719 / 6.121 / 5.311 / 6.565.
• 57-Actualisatie KDE Riool: lasten 500 (alle jaren).
• 60-Inzicht en Evenwicht Formatie deel 3: lasten -795 / -641 / -648 / -648.
• Saldo mutaties < € 475.000: -72 / -69 / 0 / 26.
• Reserves: baten -99 (alle jaren).

Risico's en status

• Programma 1: risico dat de prijs voor verwerken restafval in 2026 sterk is gestegen; verwachting dat kosten door stijgende CO2-heffing verder toenemen. Beheersmaatregel: in nieuw op te stellen grondstoffenbeleid maatregelen voorbereiden om restafval te verminderen. "Als de hoeveelheid restafval de komende jaren niet voldoende afneemt, is het nodig om de afvalstoffenheffing te verhogen."
• Risico onvoldoende gevoel van urgentie over samenwerking onderwijs, bedrijfsleven en overheid; beheersmaatregel extra inzet accountmanagement Arbeidsmarkt en onderwijs met STROOM.
• Programma 2: risico dat door landelijke, maatschappelijke en/of economische ontwikkelingen meer inwoners gebruik maken van ondersteuning, waardoor kosten kunnen stijgen en uitgaven hoger uitvallen dan begroot.
• Overheveling specialistische jeugdzorg naar SOZ per 1 januari 2027: risico op 'nieuwe' aanbieders, minder maatwerk en langere doorlooptijden; kosten kunnen stijgen. Beheersmaatregel: accounthouder SOZ aanstellen met contractbeheerder die in 2027 alle 'gaten' kan dichten.
• Mijlpalen 2026: agenda toekomstbestendige opvang Oekraïners; jaarlijkse herijking opdracht Oog voor Thuis (2026 t/m 2029). 2027: startnotitie toekomstbestendige zorg en ondersteuning; plan toekomstig leerbedrijf; beleidsplan Financieel Fit; startnotitie Alphen Pas; integratie SOZ.
• In de Kadernota 2027 zijn budgetten voor Jeugdzorg en Tom in de buurt als PM opgenomen; uit nadere analyse dienen deze bedragen te worden opgenomen.

Dit deel bevat geen besluitzin. Wel wordt de raad gevraagd de budgetten op programmaniveau te autoriseren: "Met de vaststelling van deze begroting autoriseert u als raad deze budgetten op programmaniveau."

Bedragen (tabel 8.6, eenheid niet in dit deel vermeld): exploitatie 2027 62.636, 2028 62.630, 2029 62.396, 2030 68.574. Lasten 2027 111.718, 2028 113.120, 2029 113.724, 2030 119.599. Baten 2027 -49.082, 2028 -50.490, 2029 -51.329, 2030 -51.026. Reserves 2027 1.187, 2028 520, 2029 479, 2030 535; reserve-lasten 2027 5.698, 2028 3.733, 2029 3.733, 2030 3.870. Grootste posten: lasten verkeer en vervoer 2027 37.808 (2028 39.689, 2029 44.650); riolering 2027 16.817; afval 2027 15.020; baten riolering -19.937, afval -18.597 (2027).

Data en deadlines: transitie Ontwikkelend Beheren afgerond in 2027, afgesloten met (bestuurlijke) evaluatie; periode 2025-2027. Jaarlijks gemiddeld 60 tot 80 onderhouds- en reconstructieprojecten. Grondstoffenbeleid 2027-2030 vaststellen in 2027; maatregelen vanaf 2028. Programma Nieuwkomers stopt per 01-2027. NTA 8790: objecten met meer dan 5.000 personen vóór 1 juli 2025 onderzocht (fase 1); voor fase 2 nog geen realisatiedatum bekend. Vervanging zwembad De Hoorn: besluit najaar 2026, nieuwbouw per 2031. OZB-tarieven 2026 met 30% gestegen.

Status en voorbehouden: reconstructieprojecten 2026-2027 per gebied (Alphen-Centrum, -Noord, -West, Boskoop/Aarlanderveen/Zwammerdam, Oud-Rijnwoude) worden afgerond. Vastgoed: MJOP's actualiseren; IHP Onderwijs 2026-2028; MPV 2027; drie kunstgrasvelden. CEV-inkomsten vallen sinds 2026 fors lager uit.

Risico's: (1) completer beeld beheerde objecten kan leiden tot onderhoudsachterstanden en hoger budget; (2) krapte arbeidsmarkt, vertragingen nutspartijen belangrijkste oorzaak uitloop; (3) hogere energie- en brandstofkosten; (4) bodemdaling; (5) hitte, droogte, extreme neerslag; (6) hoogheemraadschap wil convenant stedelijk water ontbinden, helft kosten naar rioolheffing; (7) onvoldoende budget MJOP vastgoed (indexering CPI 2,4%, onderhoud 2,8%); (8) exploitatie zwembaden; (9) onvoldoende capaciteit coalitieakkoord; (10) programma Nieuwkomers; (11) NTA 8790-kosten nog niet in begroting, wel in Kadernota; (12) Castellum: ruimtebesparende maatregel alleen mogelijk bij afstoting, besluit niet genomen, geen budget beheer en onderhoud; (13) zwembad De Hoorn: maatregel alleen bij akkoord vervangende nieuwbouw; (14) lagere CEV-inkomsten; (15) OZB-lastenstijging structureel € 500.000; (16) areaaluitbreiding vastgoed, 1% van huidige onderhoudsbudgetten, structurele kosten pas eind 2026 duidelijk.

Dit deel bevat geen besluitzin.

Programma 3 (bedragen × € 1.000)

• 0.10-Mutaties reserves: lasten 5.698 (2027), 3.733 (2028), 3.733 (2029), 3.870 (2030); baten −4.511, −3.213, −3.254, −3.334.
• Eindtotaal: 63.823 (2027), 63.150 (2028), 62.874 (2029), 69.109 (2030).
• Toegelichte BGW's > € 475.000: Primitieve begroting 2027 exploitatie 62.636/62.630/62.396/68.574; kapitaallasten (7 en 8) lasten −27.529/−29.410/−31.617/−31.610 en 28.417/30.486/32.791/34.867; vrijval stelposten (15) −1.609/−169/−170/−104; Kadernota 27 (34 en 37) 810/460/460/2.296 en 600/600/600/600; actualisatie KDE Riool (57) baten −865/−909/−909/−909; Inzicht en Evenwicht formatie (59) −1.800/−1.900/−2.150/−2.150.
• Reserves: 1.187/520/479/535. Saldo mutaties < € 475.000: −219/−1.620/−2.148/−1.265 (eerste tabel) en −452/−452/−310/−310 (tweede).
• Tweede tabel: primitieve begroting lasten 4.757/4.195/4.053/4.105, baten −4.611/−4.760/−4.785/−4.785; kapitaallasten −8/−10/−10/75; reservemutaties kapitaallasten baten −4.443/−4.545/−4.576/−4.594; dekking GO Bruggen Centrum Alphen en Zwammerdam (35): lasten 1.400 (2027), baten −1.400 — in besluit 3829851 is in totaal € 14,1 miljoen kredietruimte beschikbaar gesteld, waarvan € 1,4 miljoen dekking uit Reserve GO Beweegbare bruggen (R1200) wordt overgeheveld naar Reserve Dekking afschrijvingslasten (R2000); PM-post minder dekking uit Reserve Afschrijvingslasten (43) baten 1.532/1.532/1.522/1.460; storno (9) baten 4.411/4.560/4.585/4.585.

Programma 4 Bestuur en organisatie

• Financiën: streven naar duurzaam solide financiële positie; "Herstel van een structureel sluitend begrotingssaldo vanaf 2029 en volgende jaren is een voorwaarde voor regulier toezicht door de provincie (toezichtbrief bij de Begroting 2026)." Zonder bijsturing dreigt de gemeente "geleidelijk steeds minder haar taken op het gewenste niveau uit te kunnen voeren."
• Raad stelde op 6 november 2025 unaniem de motie Programmabegroting 2027 en verder vast; verkenning naar nieuwe opzet beleidsbegroting, kaderstelling solide financiële positie en strategisch financieel meerjarenbeleid.
• Auditcommissie (15 juli 2025 beeldvormend, 4 maart 2026 oordeelvormend): eerste richting verkend; wenst verdere uitwerking tot concreet voorstel aan de raad. Huidige systematiek "volstaat op de lange termijn niet"; verdere uitwerking en bestuurlijke keuzes nodig in komende bestuursperiode.
• Mijlpalen: 2026 financiële positie in één oogopslag bij Begroting 2027, raadsvoorstel Nota solide financiële positie; 2027 rapportage onderzoek strategisch financieel beleid en raadsvoorstel methodiek en kaderstelling. Beleidsindicatoren 2026-2030 beoogd vast te stellen in 2027, op te nemen vanaf Begroting 2028.
• Digitalisering: 2027 governance en portfoliosturing, start prioritaire projecten, datavraagstukken, datakwaliteit en dataplatform.
• Dienstverlening: 2027 capaciteit primaire dienstverlening op orde, nieuwe website/contentmanagementsysteem, nieuw klantcontactsysteem; vanaf 2028 uitbouw en klantportaal Mijn Alphen.
• Gebiedsgericht: 2026 kennismaking bestuur en bewonersvertegenwoordigingen; 2027 professionaliseren bewonersoverleggen, start datadashboards.

Overhead (× € 1.000)

• 2027 lasten 102.292, baten 41.387; 2028 66.588/5.253; 2029 64.191/5.185; 2030 64.105/5.185. Door verschuivingen in investeringen vrijval € 35,8 miljoen binnen reserve dekking afschrijvingslasten, via Overhead toegevoegd aan algemene reserve.

Vennootschapsbelasting

• Aangiften t/m 2024 ingediend; voorlopige aanslag 2023 na vermindering circa € 1.000; aangifte/voorlopige aanslag 2024 circa € 23.000; definitieve aanslagen 2023 en 2024 nog niet opgelegd; voorlopige aanslagen 2025 en 2026 afgerond € 28.000 per jaar; 2027 indicatief circa € 30.000. Materiële afwijkingen via planning- en controlcyclus. QuickScan MPG 2026 afgerond, geeft nu geen aanleiding tot aanvullende Vpb-last grondbedrijf. Over fiscale behandeling reclameopbrengsten loopt cassatieprocedure; Hoge Raad verlengde uitspraaktermijn in 2026 opnieuw; gemeente loopt niet vooruit op uitspraak.

Dit deel bevat geen besluitzin. Wel wordt gevraagd: "Met de vaststelling van deze begroting autoriseert u als raad deze budgetten op programmaniveau" (programma 4 en programma 5).

Programma 4 – Bestuur en organisatie (× € 1.000)

Exploitatie: 2027 69.736; 2028 70.032; 2029 67.672; 2030 67.585. Eindtotaal: 69.955 / 70.350 / 67.990 / 67.903.

Toegelichte BGW's > € 475.000: Primitieve begroting 2027 (lasten 71.993; baten -9.971); Kapitaallasten (lasten -1.886 en 2.693); Vrijval stelposten (lasten -570); Ontmanteling BVO (lasten -2.688; baten 1.996); PM-post Minder dekking Reserve Afschrijvingslasten (0); Inzicht en Evenwicht Formatie (lasten 700, 1.800, 1.953); Kadernota 2027 Invlechting BVO (lasten 857); Organisatiebudget inclusief Public Affairs (lasten 2.700 in 2027 en 2028, daarna 0). Reserves: 220 / 318 / 318 / 318; PM-post Minder dekking Reserve Afschrijvingslasten: lasten 35.794, baten -35.558 in 2027 (€ 35,8 miljoen uit reserve kapitaallasten naar algemene reserve).

Programma 5 – Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien (× € 1.000)

Exploitatie: -321.517 / -317.344 / -319.516 / -329.116. Lasten 8.449 / 14.828 / 21.485 / 25.596; baten -329.966 / -332.172 / -341.002 / -354.712.

Toegelichte BGW's: Primitieve begroting 2027 (lasten 12.630; baten -318.539); Kapitaallasten (lasten 14.521 en -15.013); Verbonden partijen – raadsbesluit 25 juni 2026 (lasten -1.015 structureel, circa € 1 miljoen); Meicirculaire 2026 (baten -7.970 / -4.417 / 839 / -3.131); Kadernota 27 indexering loon en prijs en CAO (lasten 4.997, 1.040, 4.720, -882); Begroting Treasury – Grondexploitatie (lasten -3.367, baten -1.123, lasten 1.211); Kadernota 2027 Aframing stelposten (lasten -10.861); Extra verhoging OZB (baten -1.811 / -3.892 / -5.168 / -5.394).

Lastendruk

OZB-verhoging 4% in 2027 en 2028, 2% in 2029; "noodzakelijk om de begroting in 2029 en 2030 structureel te laten sluiten". Rioolheffing +7% (2 procentpunten door introductie kwijtschelding); afvalstoffenheffing +5%. Woonlasten gemiddelde woning stijgen € 86,80 (2027) naar € 94,20 (2030); OZB-deel € 46,60 oplopend naar € 54. Gemeentefonds 2027: totaal algemene uitkering inclusief stelposten 267.853 (× € 1.000); stelpost BCF verlaagd naar € 1,3 miljoen. Dividend begroot op € 2,0 miljoen (BNG, Alliander). Onvoorzien 2027: 1.681 (× € 1.000).

Risico's

Raming algemene uitkering is gebaseerd op Meicirculaire 2026; onzekerheid over structurele financiering vanaf 2028. Onderzoekagenda's 'stapeling problematiek Sociaal Domein' en 'Overige Eigen Middelen' "kunnen consequenties hebben voor een verdere herverdeling van het gemeentefonds. Op dit moment is er nog geen duidelijkheid." Beheersmaatregel: "Het strikt sturen op een sluitende begroting". Onvoorzien deels gereserveerd voor onzekerheden jeugdzorg en lange-termijninvesteringen.

Dit deel bevat geen besluitzin.

Indexatie OZB: Besloten is voor de OZB-indexering niet het Pbbp (CEP) te hanteren, maar een gewogen gemiddelde van de gemiddelde loonvoet en IMOC (beide CEP 2026). Verwachting is dat de raming dichter bij de werkelijke inflatie komt en de nacalculatie lager kan zijn.

Afvalstoffenheffing: stijgt in 2027 met 5% t.o.v. 2026; uitgangspunt 100% kostendekking. Meerjarenraming 2028 en 2029: +2% per jaar. Aandachtspunten: doorbelasting overhead (nu 25%, gemeentelijk 77%) en stijgende verwerkingskosten restafval door stijgende CO2-heffing; verwachting dat deze nog verder toenemen.

Rioolheffing: tarief 2027 +7%, in lijn met motie van 11 december 2025; oorzaak hoge inflatie en extra toerekening beheertaken. Kwijtschelding rioolheffing woningen per 2027 gedekt uit de kostendekkende exploitatie riolering zelf.

Hondenbelasting: tarief 2027 +2,5% inflatiecorrectie.

Toeristenbelasting: voorstel tarieven 2026 en 2027 ongewijzigd t.o.v. 2025 wegens btw-verhoging op overnachtingen.

BIZ: vier verordeningen 2022-2026. Eerste anderhalf uur gratis parkeren in 2026 en 2027 is niet gedekt in de begroting; zonder dekking vervalt dit vanaf begin 2026 en vervallen de geraamde inkomsten uit BIZ-Parkeren. Verlengingsproces loopt; definitieve besluitvorming verwacht in oktober 2026.

Parkeerbelasting: eerste anderhalf uur gratis parkeren 2026 en 2027 niet gedekt; gewerkt wordt aan één nieuwe BIZ met (verhoogde) bijdrage van ondernemers en vastgoedeigenaren; het college zal voorstellen komen ter dekking van de gemeentelijke bijdrage.

Leges: Hoofdstuk 2 (Omgevingswet) blijft gelijk, geen reguliere indexering. Verhoging Hoofdstuk 3 naar 100% kostendekking blijkt in de praktijk niet te realiseren; kostendekkendheid Hoofdstuk 3 is 9%. Kostendekkendheid hele verordening bijna 93% (+ ruim 3 procentpunt t.o.v. Begroting 2026); verdere verhoging niet wenselijk of reëel.

Lijkbezorgingsrechten: tarief 2027 stijgt met maximaal 6,5%; extra budget achterstallig onderhoud 2027 € 375 duizend (net als 2025 en 2026), ten laste van algemene middelen; taakveld Lijkbezorging in 2027 niet 100% kostendekkend (dekking 81%).

Marktgelden: tarief 2027 +2%.

Opbrengsten (× € 1.000, baten negatief): OZB -47.803 (2027) t/m -58.348 (2030); rioolrechten -18.940 t/m -19.887; afvalstoffenheffing -18.241 t/m -18.921; totaal A -84.984 t/m -97.156. Totaal B -5.494 t/m -5.894. Totaal C -8.053 t/m -8.330. Eindtotaal -98.531 (2027), -104.404 (2028), -108.869 (2029), -111.380 (2030). Besluitvorming over tariefswijzigingen en opbrengsten 2027 vindt plaats in december 2026.

Kwijtschelding: voor afvalstoffenheffing en hondenbelasting; norm 100% bijstandsnorm (wettelijk maximum). Per 2027 ook kwijtschelding rioolheffing woningen.

Kostendekkendheid: afval 100%, riolering 100%, lijkbezorging 81%, leges titel 1 86%, titel 2 110%, titel 3 9%, titels 1-3 93%.

Weerstandsvermogen: raad besluit dat de weerstandsratio tussen 1,0 en 1,4 (voldoende) dient te liggen; geen maximumniveau. Weerstandsratio 2027 1,9 (ruim voldoende), positief beïnvloed door omzetting € 35,8 miljoen reserve dekking kapitaallasten naar algemene reserve; zonder deze omzetting zou er sprake zijn van een negatieve weerstandsratio. Algemene reserve 2027 € 49,4 miljoen; totale reserves dalen 18% tussen 1-1-2026 en 1-1-2030. Risico's stijgen door grondexploitaties (+ € 7,3 miljoen naar € 8,7 miljoen). Weerstandsmonitor: 1 domein groen (Wettelijke kaders), 3 geel (Stabiliteit, Flexibiliteit, Weerbaarheid); solvabiliteit dalend, schuldratio's oplopend, onbenutte belastingcapaciteit verdampt.

Dit deel bevat geen besluitzin.

Weerstandsmonitor (tabellen, eenheid niet vermeld)

• Schuldratio: 47,27% (2027), 49,96% (2028), 52,61% (2030); norm <50% minst risicovol, 50–55,43% neutraal, >80% meest risicovol.
• Netto schuldquote: 50,25% / 54,93% / 60,61%; <90% minst risicovol, 90–130% neutraal, >130% meest risicovol.
• Idem, gecorrigeerd voor verstrekte leningen: 43,10% / 47,89% / 53,91%; <90% minst risicovol, 90–120% neutraal, >120% meest risicovol.
• Netto schuld per inwoner t.o.v. landelijk gemiddelde: -3,91% / 6,21% / 22,16%; <-20% minst risicovol, -20–20% neutraal, >20% meest risicovol.
• Zekerheden bij leningen of garanties: n.b. / n.b. / n.b.; >95% minst risicovol, 90–95% neutraal, <90% meest risicovol.
• Schuldevolutie: 28,13% / -9,53% / 8,10%; >15% minst risicovol, -15–15% neutraal, <-15% meest risicovol.
• Omslagrente: 2,50% / 2,50% / 2,50%; >markt% minst risicovol, gelijk neutraal, <markt% meest risicovol.
• Weerstandsratio: 1,9 / 2,8 / 3,0; >1,4% minst risicovol, 0,8–1,4% neutraal, <0,8% meest risicovol.
• Kengetal grondexploitaties: 2,18% / 8,25% / 4,93%; <10% minst risicovol, 10–20% neutraal, >20% meest risicovol.
• Belastingcapaciteit/woonlasten meerpersoonshuishouden: 16,82% / 19,08% / 19,08%; <-5% minst risicovol, -5–5% neutraal, >5% meest risicovol.
• Mutatie % voorgaande jaren: 10,39% / 1,93% / 0,00%; <=inflatie minst risicovol, >inflatie meest risicovol.
• Onbenutte belastingcapaciteit OZB: -0,01% / -0,01% / -0,01%; <=norm minst risicovol, >norm meest risicovol.
• Derving OZB leegstand niet-woningen: 8,29% / 8,29% / 8,29%; >5% minst risicovol, 1–5% neutraal, <1% meest risicovol.
• Kostendekkende leges riolering: 0,77% / -4,28% / -4,54%; >0% minst risicovol, -1–0% neutraal, <-1% meest risicovol.
• Kostendekkende leges afval: 0,49% / -1,82% / -3,21%; >0% minst risicovol, -1–0% neutraal, <-1% meest risicovol.
• EMU-saldo: -17,0 / -59,5 / 39,1; >=norm minst risicovol, <norm meest risicovol.
• Renterisiconorm: 105,2 / 111,2 / 86,6; <=norm minst risicovol, >norm meest risicovol.
• Kasgeldlimiet: 0 / 0 / 0; <=norm minst risicovol, >norm meest risicovol.
• Kredietrisico: beoordelingsmethodiek ja/ja/ja; Liquiditeitsrisico: ja/ja/ja; Koersrisico: geen/geen/geen; Valutarisico: nvt/nvt/nvt.

Risico’s per programma

Gemeente Alphen aan den Rijn hanteert volgens een eerdere berekening 12,5% voor risico’s. Het voornemen is om op advies van de toezichthouder bij de begroting 2028 een model te hanteren om de risico’s te kwantificeren. 29 geïnventariseerde risico’s, verdeeld over P1 (1–10), P2 (11–12), P3 (13–28) en P5 (29). Toelichtingen staan in de programma’s.

Onderhoud kapitaalgoederen

Kaders: Beheervisie Openbare Ruimte 2025-2035 ‘Ontwikkelend Beheren’ en Gemeentelijk Watertaken Programma 2025-2035; Vastgoedvisie & strategie 2023-2032 en Beleidsnota Vastgoed 2024-2027. Dekking uit KDE, onderhoudsvoorzieningen, jaarlijks budget en investeringskredieten.

Transitieperiode 2025-2027; 2027 is laatste jaar, daarna evaluatie. Beeldkwaliteit juni 2026 gemiddeld niveau B; ca. 10% onder niveau B, binnen marge. Bruggen, watergangen en begraafplaatsen scoren A; onkruid, straatmeubilair en wegverhardingen C of D.

Risico’s/aandachtspunten: onderhoudsbudgetten in beginsel voldoende, maar nog geen rekening gehouden met prijsstijgingen (indexering) en areaaluitbreiding; actualisatie kan tot grotere werkvoorraad en hogere kosten leiden dan nu voorzien; slappe bodem (Boskoop, zuidelijke delen Kerk en Zanen) zorgt voor extra kosten, beleidsmaatregelen nodig, extra middelen kunnen in beeld komen. Vervanging oeverbescherming Oude Rijn bij Hazerswoude: geraamde investering € 9 miljoen, nog niet opgenomen in de meerjarenbegroting. Areaal grote civiele kunstwerken groeit (Raadsbrug, aquaduct Heimanswetering, fietsbrug).

Vastgoed: 398 objecten in 2026 (excl. 1.064 grondpercelen). Verduurzaming: benodigd € 5-10 miljoen per jaar 2023-2030; helft van jaarlijks budget opgenomen in begroting 2024, gecontinueerd in begroting 2027. Risico’s: kostenoverschrijding MFA Zwammerdam (alternatieve scenario’s nodig; wettelijke zorgplicht Oranje Nassauschool staat los van ambitie multifunctioneel centrum); bouwheerschap basisschool Honingzwam bij schoolbestuur. Snippergroen Boskoop naar verwachting afgerond in 2029.

Dit deel bevat geen besluitzin.

Vastgoed (einde hoofdstuk 13)

• Streven naar afstoten van vastgoed, maar er zijn situaties of bestuurlijke ambities waarin juist wordt gekozen voor aanschaf of nieuwbouw. Bij zulke beslissingen moet worden gelet op risico's in de investerings- en exploitatiefase; verwerving, transformatie en nieuwbouw kan niet zonder goede analyse van mogelijkheden voor (rendabele) verhuur, transparant onderdeel van besluitvorming, net als structurele financiële effecten op onderhoud en beheer.
• Onderhoud onderscheiden in planmatig, contract- (preventief) en dagelijks (correctief) onderhoud; in beheerplannen Vastgoed (MJOP's), jaarlijks geactualiseerd, één keer in de drie jaar via conditiemeting. Financiële gevolgen één keer in de vier jaar aan de raad voorgelegd; dat vond plaats in 2024. Planmatig onderhoud gedekt uit onderhoudsvoorzieningen; jaarlijks gelijk bedrag naar de reserve.
• Voor nieuwe contracten in deelportefeuille maatschappelijk vastgoed geldt kostprijs dekkende huur, met aandacht voor betaalbaarheid en wettelijke kaders (staatssteun, Wet markt en overheid). Ligt de kostprijs dekkende huur boven markthuur, dan wordt een Besluit van Algemeen Belang aan de raad voorgelegd.
• Sinds 2020 Vastgoed Beheer Systeem (VBS), gefaseerd gevuld met data.

14 Financiering

• Treasury: tijdig beschikbaar hebben van financieringsmiddelen tegen zo gunstig mogelijke tarieven, binnen randvoorwaarden (kasgeldlimiet), beheersen van renterisico's, kredietrisico's en liquiditeitsrisico's; kaders vier jaar vastgelegd in nota Treasury, Leningen en Garanties 2023.
• Rentevisie: lichte daling kapitaalmarktrente (10 jaars); door stijging in afgelopen maanden is hiermee geen rekening gehouden en rente naar boven afgerond op 3,5%. Voor korte rentes wordt sterkere daling verwacht, maar door onzekerheden wordt niet voorgesorteerd op een daling. Verwachting: gemeente blijft ruim binnen wettelijke grenzen.
• Kasgeldlimiet 8,5% van begrotingstotaal: 2027 € 45 mln, 2028 € 48 mln, 2029 € 43 mln, 2030 € 45 mln (× € 1 miljoen).
• Renterisiconorm 20%: 2027 € 106 mln, 2028 € 112 mln, 2029 € 102 mln, 2030 € 107 mln; aflossingen 2027 € 0,8 mln, 2028 € 0,8 mln, 2029 € 0,4 mln, 2030 € 20,4 mln (× € 1 miljoen). In 2030 bereikt een lening van € 20 miljoen de einddatum. Gemeente blijft ruim binnen de norm.
• Kredietrisico's: boekwaarde uitgezette leningen daalt van € 51.725 (31-12-2025) naar € 39.836 (31-12-2026) × € 1.000. Categorie 1: lening woningcorporatie Pré Wonen Haarlem € 20 miljoen (nauwelijks/geen kredietrisico). Categorie 2: lening Alliander, wordt voor einde boekjaar 2026 omgezet naar aandelen. Categorie 3: vooral (duurzaamheids)leningen Svn en langlopende lening schoolbesturen VO € 10,2 miljoen; risico's minimaal.
• Borgstellingen: totaal boekwaarde 31-12-2025 € 898.522 × € 1.000, borgbedrag € 496.490 × € 1.000, onderliggende zekerheid 99,98%. Grootste posten: St. WSW (50%, borgbedrag € 244.598) en Woningbouw NHG (50%, borgbedrag € 156.500). Uitgangspunt nieuwe borgstellingen: 50% garant. Bij WSW is kans dat fonds achtervangers aanspreekt erg klein; primaire zekerheid eigen vermogen corporatie, daarna WSW, pas tertiair gemeente samen met Rijk (ieder 50%). Bij NHG zeer gering risico; achtervangpositie € 156,5 miljoen; WEW verwacht in de begrotingsperiode geen aanspraken (bron: NHG Liquiditeitsprognose 2026-2031); sinds 1 november 2011 staat het Rijk voor 100% garant voor nieuwe garantstellingen, risico voor gemeente is aflopend.
• Na 31 december 2025 zijn geen nieuwe garanties verstrekt. Wel zijn 2 borgstellingsbesluiten door het college genomen, maar deze 2 garanties zijn nog niet daadwerkelijk definitief verstrekt: Stichting Huisvesting Werkende Jongeren, woningen nabij de Scheepjeskerk in Hazerswoude-Rijndijk, € 4,5 miljoen; Stichting Sport Amerikalaan, nieuwe (squash)accommodatie.
• Liquiditeitsrisico beheerst via meerjarenliquiditeitsprognose en dagelijkse bewaking; voor 2027-2030 prognose en financieringsbehoefte opgesteld.
• Koersrisico: ruim € 7,5 miljoen aandelen in niet-speculatieve deelnemingen; geen markt, statutair voorbehouden aan overheidslichamen; nauwelijks koersrisico; waardering tegen historische aanschafprijs. Totaal boekwaarde 1-1-2026 € 7.506 en 31-12-2026 € 7.556 (× € 1.000). Gebruik van derivaten is niet toegestaan (Nota Treasury 2023). Valutarisico niet van toepassing.
• Renteschema 2027 (× € 1.000): externe rentelasten € 6.299 (2,62%); externe rentebaten -€ 927; totaal door te rekenen rente € 5.372; doorbelast aan grondexploitatie € 93 (2,00%); saldo door te rekenen externe rente € 5.465; toe te rekenen aan taakvelden € 12.697; werkelijk toe te rekenen rente € 16.206; renteresultaat o.b.v. notitie rente € 3.509 voordeel. Gehanteerde percentages: omslagpercentage 2,50%, doorberekend aan grondexploitaties 2,50%, discontovoet grex-en 2,00%.

15 Bedrijfsvoering

• Organisatieontwikkeling: schaalsprong naar 140.000 inwoners vraagt groei en ontwikkeling; groei in fte's en aangepaste manier van werken. Doelen: 1. investeren in wendbaarheid, leiderschap en professionalisering; 2. balans opgaven en middelen passend bij de schaalsprong; 3. bouwen aan institutionele professionaliteit. Hiervoor moeten we investeren in mensen en middelen.
• Integriteit: in 2027 worden bestaande integriteitsdocumenten (integriteitsbeleid en gedragscode) geëvalueerd en zo nodig aangepast; leidinggevenden krijgen extra ondersteuning.
• Landelijke indicatoren (eenheid, waarde Alphen, bron, streefwaarde): formatie 9,31 fte per 1.000 inwoners (2026); bezetting 8,95 (2026); apparaatskosten € 1.264 per inwoner (2027 B); externe inhuur 4,44% (2027 B); overhead 12,07% (2027 B). Streefwaarde: maximaal op niveau van 100.000+-gemeenten (overhead: bandbreedte 100.000+-gemeenten aanhouden).
• Rechtmatigheid: drie criteria (begrotings-, voorwaardencriterium, misbruik en oneigenlijk gebruik). Normenkader wordt jaarlijks geactualiseerd en door de raad vastgesteld. VIC toetst per proces via steekproeven; halfjaar- en jaarrapportage.
• Verantwoordingsgrens 2% van totale lasten exclusief toevoegingen aan reserves; rapportagegrens 5% van de verantwoordingsgrens. Grenzen gelden meerjarig en worden niet jaarlijks opnieuw vastgesteld, tenzij daartoe wordt besloten.
• Maatregelen preventief, detectief en correctief (procesbeschrijvingen, aandacht Europese aanbestedingsregels, frauderisicoanalyses, hersteladviezen, monitoring).
• Inkoop en aanbesteding: in 2027 verdere professionalisering; meerjarenplanning inkoop; samenwerking met VOA aan lokaal inkopen en SROI; verkenning kennisdeling en samenwerking met regiogemeenten; doorontwikkeling tools.

Risico's: renterisico's (kort en lang), kredietrisico's op uitgezette leningen en gemeentegaranties, liquiditeitsrisico, koersrisico (nauwelijks), valutarisico (n.v.t.).

Dit deel bevat geen besluitzin.

Algemeen

• Voor een aantal taken is deelname aan een verbonden partij wettelijk verplicht, "bijvoorbeeld voor de Veiligheidsregio en HECHT (voormalig RDOG)". Voor andere taken is het een vrije keuze; "dan hebben andere vormen van samenwerking de voorkeur van het college".
• In juni 2026 (Zaaknummer 3852706) zijn de ontwerpbegrotingen 2027 van de gemeenschappelijke regelingen aan de raad aangeboden. Bij de zienswijzen is aangegeven dat de gemeente financieel onder druk staat en dat het borgen van een gezonde begroting een gezamenlijke verantwoordelijkheid is en blijft.
• Jaarlijks worden de financiële uitgangspunten voor de gemeenschappelijke regelingen in de regio Hollands Midden voorbereid door een bestuurlijke klankbordgroep; het kader geldt in elk geval voor HECHT, VRHM, Holland Rijnland en ODMH en "kan door de deelnemende gemeenten ook van toepassing worden verklaard op andere samenwerkingsverbanden/gemeenschappelijke regelingen".
• Lijst verbonden partijen: gemeenschappelijke regelingen (VRHM/Brandweer Hollands Midden, HECHT, Holland Rijnland, ODMH, Promen, Service Organisatie Zorg); deelnemingen (Cyclus N.V., Rijnvicus B.V., Oog voor thuis B.V., Grond Exploitatie Maatschappij "Havenfront" B.V., N.V. BNG, Oasen N.V., Dunea N.V., Alliander N.V.). Er zijn geen stichtingen die volgens de BBV-definitie als verbonden partij gelden.

Bijdragen 2027 (lasten)

• VRHM: € 9,307 miljoen (2026: € 8,9 miljoen; per saldo circa € 0,4 miljoen hoger).
• SOZ: € 1,3 miljoen; verdeelsleutel Alphen aan den Rijn 2027 vastgesteld op 23,66% (op basis van de conceptbegroting die de SOZ heeft aangeleverd).
• Cyclus N.V.: € 6,4 miljoen (netto); in 2026 bedroeg de bevoorschotting € 6,1 miljoen; "Het exacte voorschot voor 2027 is op dit moment nog niet bekend." De prognose van Cyclus bedraagt € 6,4 miljoen (netto) en is opgenomen in de kostendekkende exploitatie van de afvalinzameling en -verwerking (KDE Afval).
• HECHT, Holland Rijnland, ODMH, Promen en Rijnvicus B.V.: bijdrage voor 2027 nog niet bekend.

Eigen vermogen per 31-12-2025 (× € 1.000; mutatie 2025)

• VRHM: totaal eigen vermogen 7.907 (+1.763); jaarresultaat 2025: 2.019.
• HECHT: totaal eigen vermogen 244 (−47); jaarresultaat 2025: 3.489.
• Holland Rijnland: totaal eigen vermogen 883 (−104); jaarresultaat 2025: 822.
• ODMH: totaal eigen vermogen 3.738 (+868); jaarresultaat 2025: 30.
• Promen: totaal eigen vermogen 3.725 (+434); jaarresultaat 2025: 207.
• SOZ: totaal eigen vermogen 717 (+293); jaarresultaat 2025: 293.
• Cyclus N.V.: totaal eigen vermogen 19.194 (+5.038); jaarresultaat 2025: 2.040.

Risico's

• VRHM en Holland Rijnland: financieel solide; geen financieel risico omdat deelnemende gemeenten gezamenlijk aansprakelijk zijn voor de tekorten.
• HECHT: huidige CAO 2024 loopt tot maart 2025; eventuele stijging van de loonkosten in 2026 is niet in de begroting opgenomen en vormt een financieel risico. Personeelskrapte geeft een kwalitatief en kwantitatief bezettingsvraagstuk. Bezuinigingstaakstelling 2026 van 6%; takendialoog leidde tot 4,6% besparing, met toezegging dat de resterende 1,4% in 2027 wordt gerealiseerd; door taakaanpassing kan sprake zijn van mogelijke frictiekosten in de bedrijfsvoering; een plan wordt door Hecht opgesteld in 2025. Programma versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid (VIP): kabinet boekte € 300 miljoen bezuiniging in; doel van de minister van VWS is via de voorjaarsnota 2025 de bezuiniging deels terug te draaien maar toezeggingen voor 2026/2027 te borgen; "Dit blijft echter een onzekerheid en een risico."
• ODMH: 2026 is het derde jaar na invoering van de Omgevingswet; bij de begroting zijn de kentallen onder de oude wetgeving als uitgangspunt genomen omdat van 2024 en 1e kwartaal 2025 nog onvoldoende referentiemateriaal voorhanden is; werkende weg 2026 wordt gemonitord of dit uitkomt; via maandrapportages wordt de voortgang gevolgd.
• Promen: opereert op de commerciële markt en heeft het normale ondernemersrisico; door mondiale en Nederlandse turbulentie nemen deze risico's toe; door inflatie en loonkostenstijgingen c.q. onzekerheid over werkelijke loon- en prijsstijgingen in 2025 en 2026 nemen de risico's ook op dat vlak toe; risico voor de gemeente is klein gezien het beperkte aantal deelnemers. Bijdrage per SW-arbeidsplaats 2026 +3,3%.
• SOZ: risico voor de gemeente is nihil.
• Cyclus N.V.: risico vanuit het aandeelhouderschap is klein; gezonde begroting met jaarlijks positief resultaat; aandeelhoudersvergadering bepaalt bestemming van het resultaat. Risico's in de DVO Cyclus betreffen kosten voor verwerking van afvalstromen; tarieven op de grondstoffenmarkt zijn grillig; grote volumes grondstoffen leveren samen met onvoorspelbare tarieven financiële risico's; eventuele meerkosten door prijsstijgingen hebben effect op de gemeentelijke egalisatiereserve afval en indien noodzakelijk de afvalstofheffing.

Overig

• HECHT: het programma GHOR maakt geen onderdeel meer uit van de organisatie Hecht maar valt per 1 januari 2025 beleidsmatig en organisatorisch onder verantwoordelijkheid van het bestuur en de organisatie van de VRHM.
• VRHM: nieuw regionaal risicoprofiel voor 2027-2030 is in voorbereiding en wordt in de loop van 2026 gedeeld met de gemeenteraden; 2027 is het laatste jaar van het huidige beleidsplan.
• Holland Rijnland: de Regionale Investeringsagenda is in 2024 vastgesteld; de investering over 2025-2027 is gereserveerd in de algemene reserve door een wijziging van de begroting 2024 in de Voorjaarsnota 2024.
• ODMH: financiële band blijft beperkt tot verrekening van afgenomen uren; na afloop van het jaar wordt afgerekend op basis van de werkelijk voor de gemeente gemaakte uren; de indexering valt binnen het toegestane indexeringspercentage.
• Cyclus N.V.: 112.637 aandelen (17,1%) met een boekwaarde van € 788.459. Rijnvicus B.V.: 180 aandelen (100%) met een boekwaarde van € 18.000.

Dit deel bevat geen besluitzin.

Rijnvicus B.V. (deel 13, begin)

Rijnvicus voert wettelijke taken uit (Participatiewet, Z-route/B1-route statushouders, MAP, Wet Inburgering 2021), werkgeversdienstverlening (SUWI) en is partner in het regionaal werkcentrum. Meicirculaire: tegemoetkoming voor 10.000 extra banen in 25 jaar; € 23,1 miljoen in 2024, oplopend naar € 65,3 miljoen structureel in 2048. Ontwikkelbanen Rijnvicus: 15,7 fte in 2026, 20,6 fte in 2027, 24,4 fte in 2028, 29,6 fte in 2029. Statushouders >60% van klantenbestand; caseload stabiliseert naar verwachting omdat eerste uitstroom volgend jaar op gang komt; onderwijsroute blijkt voor veel statushouders te hoog gegrepen, gemeente is terughoudender met plaatsing. Loonkosten stijgen (CAO gemeenten, SGO, SW; minimumloon); hogere bijdrage Gemeentefonds loopt komende jaren af. Risico's: toekomstige Rijkssubsidies kunnen sterk afwijken van Meicirculaire (daling of stijging gemeentelijke bijdrage); marktwerking schommelt. Eigen vermogen Rijnvicus: van 18 (31-12-2024) naar 618 (31-12-2025) × € 1.000; totaal vermogen 5.303 × € 1.000.

Oog voor Thuis B.V.

Bijdrage 2027: € 16,5 miljoen, programma 2 Sociaal domein; Alphen aan den Rijn enig aandeelhouder. Budget 2027 nog niet opgesteld; uitgegaan van € 16,5 miljoen conform meerjarenbegroting 2026-2030. Uiterlijk oktober prognose; budget kan in laatste betaling worden bijgesteld; restant verschuift naar specialistische jeugdhulp. Herijkte opdracht vastgesteld februari 2026; bereidt overgang naar regionale samenwerking en inkoop jeugdhulp per 1 januari 2027 voor. Risico's: uitvoering onvoldoende van de grond gekomen door onvoldoende doorvertaling visie naar operatie, rolverwarring/gebrekkige governance, wisselingen in leiderschap, problemen in primair proces en gebrek aan grip op data en kosten. Jaarresultaat 2025: -118 × € 1.000; eigen vermogen van 300 naar 182 × € 1.000.

Havenfront B.V.

Geen bijdrage 2027; 500 aandelen (50%), boekwaarde € 50.000. Doel: grondexploitatie Havenfront, ruim 900 woningen Rijnhaven. Eerste boekjaar eindigt 31 december 2026; nog geen jaarcijfers. Risico: gemeente deelt voor 50% in resultaat; geactualiseerde grondexploitatie per 1-1-2026 kent tekort ca. € 1,3 miljoen contante waarde; nadeel gemeente ca. € 0,65 miljoen indien optimalisatie niet mogelijk is.

Overige deelnemingen (BNG, Oasen, Dunea, Alliander)

Geen bijdragen 2027. Aandelen: BNG 256.854 (0,46%), boekwaarde € 616.000; Oasen 100 aandelen (4%), geen dividend; Dunea 10.671 (0,27%), boekwaarde € 0; Alliander 1,97%, boekwaarde € 5,4 miljoen. Alliander keert jaarlijks 45% van resultaat uit, gemaximeerd op € 100 miljoen vanaf 1-1-2025. Bij alle vier: geen materiële risico's waarvoor maatregelen nodig zijn.

Paragraaf Grondbeleid

Geen Vpb-plicht grondbedrijf (toetsing MPG 2026). BBV-notitie december 2023: omslagrente verplicht per 1-1-2025; rekenrente grondexploitatie stijgt van 1,07% naar 2,50%; voorlopige winstneming alleen bij resterende looptijd <10 jaar. Nota Grondbeleid 2020-2023 en Nota Grondprijsbeleid 2019 worden in tweede helft 2026 geactualiseerd tot nieuwe Nota Grond(prijs)beleid. Nieuwe Nota Kostenverhaal begin 2026 vastgesteld; Nota Bovenwijkse Voorzieningen 2022 ingetrokken. MPG-parameters: rente grondexploitaties 2,50%, discontovoet 2,00%, prijsontwikkeling kosten 3,00% (civiel/planontwikkeling). Ambitie: mutaties opvangen binnen grondexploitaties, verliesvoorziening laten afnemen, geen beroep op vrije algemene middelen; anders bijstelling via raad met dekking Reserve wonen en infra, en indien onvoldoende, vrije algemene middelen.

MPG 2026 (grond- en facilitaire exploitaties), bedragen × € 1.000, NCW per 1-1-2026

• Vastgestelde grondexploitatie (A): -125.574 (was -135.596; verbetering circa € 10,0 miljoen). Verklaring: opening nieuwe grondexploitaties Euromarkt en Edelhof, verwacht resultaat circa € 2,8 miljoen positief; mee- en tegenvallers positief circa € 16,8 miljoen (gunstig aanbestedingsresultaat woningbouw, gunstige marktontwikkeling bedrijfskavels), deels gedrukt door prijsstijgingen in de grond-, weg- en waterbouw (civiele kosten), plankosten en kosten door langere doorlooptijden; tussentijdse winstneming nominaal circa € 9,6 miljoen met (negatief) effect op contante waarde van circa -€ 9,6 miljoen. Eindwaarde circa -€ 128,9 miljoen.
• Kostenverhaal voor 2017 (B): 2.972 (was 3.029; verslechtering circa € 0,1 miljoen) door afsluiting facilitaire exploitaties Kalverdans en PCT terrein (begroot resultaat circa € 0,1 miljoen) en mee- en tegenvallers.
• Kostenverhaal na 2017 (C): 1.910 (was 515; verbetering circa € 1,4 miljoen): circa € 0,7 miljoen door afsluiting van exploitaties met per saldo negatief resultaat, circa € 0,7 miljoen mee- en tegenvallers, waarvan circa € 0,6 miljoen administratieve correctie boekwaarde plankosten Rijnhaven-Oost en Havenfront facilitair; restant circa € 0,1 miljoen overige mee- en tegenvallers op 39 facilitaire exploitaties; opening van 8 facilitaire exploitaties verwerkt. Geen rente en geen discontering; eindwaarde gelijk aan contante waarde. Geen reservering in reserve grondexploitatie nodig omdat het saldo per 1-1-2026 positief is.
• Totaal alle projecten: actueel MPG 2026 NCW 1-1-2026 -120.691 (was -132.052; verbetering circa € 11,4 miljoen); eindwaarde -123.887. Positieve projecten 37.100; negatieve projecten -157.791.

Openbaarheid (18.1): eerste vijf informatiecategorieën actief openbaar gemaakt; in 2027 wordt een publicatieomgeving ingericht en het aantal actief gepubliceerde categorieën uitgebreid naar acht (onder meer Woo-verzoeken, convenanten, jaarplannen en jaarverslagen). "Op dit moment liggen we op schema voor wat wettelijk verplicht is." Verder implementatie van een pre- en e-depot. Behandeling van Woo-verzoeken blijft "naar verwachting" intensief.

Subsidies (19): subsidieplafonds € 250.000 (voorsubsidies tot € 25.000) en € 661.000 (subsidies vanaf € 25.000). In 2027 wordt de ASV herzien. Tien begrotingssubsidies met maximumbedrag, waaronder Bibliotheek Rijn en Venen € 2.676.124, Jeugddeelnamefonds € 162.500, Kwadraad € 146.761, Het Open Venster € 95.000, MEE € 72.558, Lokale Omroepstichting € 65.000, Hospicegroep € 49.405, Vluchtelingenwerk € 26.980, RESA € 24.588, Alphen Helpt € 2.500. De WSOB wordt herijkt; gemeenten krijgen dan wettelijk zorgplicht voor toegankelijke en volwaardige bibliotheekvoorzieningen.

Financiële begroting (20-21), bedragen × € 1.000

• Kerngegevens 1-1-2027: 118.005 inwoners; inflatie 2,5%; CAO-stijging 4,2%; rekenrente en rente grondexploitatie 2,5%; 1.400 productieve uren.
• Overzicht baten en lasten: lasten 530.023 (2027), 560.171 (2028), 512.200 (2029), 539.386 (2030); baten -516.333, -550.446, -510.977, -541.606. Resultaat 13.689 positief (2027), 9.725 (2028), 1.222 (2029), -2.220 (2030). "Het resultaat van de begroting voor 2027 bedraagt € 13,7 miljoen positief (nadeel)."
• Stelposten: A loon- en prijsstijgingen 4.408 (2027), 10.269 (2028), 21.244 (2029), 21.776 (2030); B onvoorzien (bedrag niet in dit deel). Categorieën C (gereserveerd voor beleid), D (nog te realiseren taakstellingen) en E (toegezegde maar nog niet toegevoegde Rijksmiddelen) worden benoemd; stelposten vormen "feitelijk een risicobuffer binnen het gepresenteerde begrotingssaldo".

Risico's: langere doorlooptijden en prijsstijgingen civiele kosten/plankosten drukken het resultaat; Woo-verzoeken blijven naar verwachting intensief; stelposten fungeren als risicobuffer. Voor risicoprofiel wordt verwezen naar de Paragraaf Weerstandsvermogen.

Dit deel bevat geen besluitzin.

Dit deel bevat geen besluitzin.

Stelposten (deel 15, tabel, × € 1.000)

• Onvoorzien: lasten 1.681 (2027), 1.811 (2028), 2.101 (2029 en 2030).
• D – Stelpost nog in te zetten middelen: totaal lasten 8.059 (2027), 7.472 (2028), 7.945 (2029), 10.010 (2030). Uitschieters: Verkeer en vervoer BOR 4.359 (2027) en 5.031 (2030); Cultuur stijgt van 75 (2027) naar 431 (2028); Sportaccommodaties 16 (2027) naar 440 (2029/2030); Samenkracht en burgerparticipatie -200 (2027/2028), -37 (2029), 126 (2030); Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd -351 (2028) en -359 (2029/2030).
• E – Nog te realiseren taakstelling: totaal lasten -2.947 in alle jaren (Arbeidsparticipatie -200; Bestuur -250; Cultuur -350; Inkomensregelingen -500; Samenkracht en burgerparticipatie -1.003; Sportaccommodaties -596; Verkeer en vervoer -48).
• Totaal lasten stelposten: 11.201 (2027), 16.605 (2028), 28.343 (2029), 30.940 (2030).
• E – Stelpost Gemeentefonds: baten Stelpost Algemene uitkering 1.300 per jaar; totaal baten stelposten 1.300 per jaar.

21.4 Structureel begrotingssaldo (× € 1.000)

De begroting 2027 is structureel niet sluitend: structureel saldo € 6,3 miljoen positief (uitgaven hoger dan inkomsten). In 2029 en 2030 respectievelijk € 1,8 en € 5 miljoen negatief (voordeel); die jaren zijn sluitend met structureel voordeel. Tabel: structureel begrotingssaldo 6.303 (2027), 2.330 (2028), -1.823 (2029), -5.022 (2030). Geraamd resultaat 13.689 (2027), 9.725 (2028), 1.222 (2029), -2.220 (2030). Specificatie incidentele baten en lasten in paragraaf 21.6.

21.5 Structurele toevoegingen/onttrekkingen reserves (× € 1.000)

Algemene reserve (R0100): baten 6.303 (2027), 2.330 (2028), -1.823 (2029), -5.022 (2030). Reserve dekking afschrijvingslasten (R2000): lasten 3.710 (2027), 3.835 (2028), 3.877 (2029), 3.956 (2030). Toevoegingen en onttrekkingen gelden als incidenteel, tenzij het gaat om (1) bestemmingsreserve dekking kapitaallasten en (2) surplus algemene reserve; dat vrij besteedbare deel kan de gemeente met ingang van 1 januari 2024 jaarlijks maximaal 10% inzetten voor het dekken van structurele lasten.

21.6 Incidentele baten en lasten (× € 1.000)

Exploitatie: lasten 25.381 (2027), 96.298 (2028), 39.542 (2029), 44.503 (2030); baten -28.676, -94.335, -46.389, -62.448. Reserves: lasten 49.519 (2027), 5.721 (2028), 10.182 (2029), 21.037 (2030); baten -38.838 (2027), -290 (2028-2030). Eindtotaal lasten 74.900 (2027), 102.019 (2028), 49.724 (2029), 65.540 (2030); baten -67.514, -94.625, -46.679, -62.738. Grexen (93-nummers) worden niet afzonderlijk toegelicht; informatie volgt via het Meerjarenperspectief Grondexploitaties (MPG) en de paragraaf grondbeleid. Bij 75-nummers schuift niet-bestede ruimte automatisch door naar het volgende jaar, tot het project is afgerond of de dekking is uitgeput; projecten met een klein budget worden niet toegelicht. Toelichtingen: o.a. Regiodeal Sierteelt Greenport – incidenteel (project)budget van € 2 miljoen voor 2024/2027, € 2 miljoen in de reserve Greenport, gedekt via onttrekking Algemene Reserve; Noodopvang Oekraïne bekostigd via Bekostigingsregeling opvang ontheemde Oekraïne; verliesvoorzieningen grex jaarlijks met 2% (disconterings)rente verhoogd, als incidenteel gelabeld.

21.7 EMU-saldo (× € 1 miljoen)

Berekend EMU-saldo -17,0 (2027), -59,5 (2028), 28,4 (2029), 39,1 (2030); referentiewaarde gemeente AadR -26,7 per jaar; ruimte 9,7 (2027), -32,8 (2028), 55,1 (2029), 65,8 (2030). In 2028 verslechtert het saldo vooral door het project Gnephoek, dat in dat jaar tot uitvoering komt en zorgt voor een piek in de investeringsuitgaven; afwijking van de referentiewaarde -32,8. Herstel daarna door uitstel van investeringen naar latere jaren.

22 Geprognosticeerde balans (× € 1.000)

Totaal activa 495.961 (1-1-2027), 518.295 (1-1-2028), 577.969 (1-1-2029), 567.217 (1-1-2030); gelijk aan totaal passiva. Bouwgronden in exploitatie stijgen naar 43.529 (1-1-2029) en dalen naar 23.387 (1-1-2030). Algemene reserve 49.398, 70.729, 63.664, 65.182; bestemmingsreserves 161.405, 133.158, 132.094, 135.370; voorzieningen 49.060, 53.735, 59.928, 66.459; vaste schuld 191.098, 213.673, 279.283, 255.206.

Arbeidskosten (× € 1.000)

Salariskosten ambtelijk 99.400 (2026), 111.470 (2027), 112.116 (2028), 112.634 (2029 en 2030); bezetting 1.054,9 fte (2026) en 1.112,6 fte (2027-2030); bestuurlijke formatie 46 fte. Voor indexatie 2027 is rekening gehouden met de nieuwe CAO die loopt van 1 april 2025 tot en met 31 maart 2027. In het kader van IEF vindt een budgettair neutrale "schuif" plaats: vaste formatie uitbreiden en externe inhuur beperken, door eerst het budget voor externe inhuur te verlagen en materiële budgetten structureel te verlagen; bovenop de al ingezette ontwikkeling worden 33 fte ingezet voor het ledigen van de ergste personele noden in de nabije toekomst. Vacatures worden niet meer automatisch geraamd binnen een taakveld of programmaonderdeel.

Dit deel bevat geen besluitzin. Wel staat bij hoofdstuk 24: "Door middel van vaststelling van deze begroting autoriseert de raad het vrijgeven van de voor deze investeringen benodigde kredieten." En: "De overige nieuwe investeringen in deze meerjareninvesteringsplanning worden met het vaststellen van de begroting geautoriseerd."

Reserves (× € 1.000). Algemene reserve: stand 2026 49.398; toevoeging 2027 29.059; onttrekking 2027 7.728; stand 2027 70.729; 2028 toevoeging -70, onttrekking 6.995, stand 63.664; 2029 toevoeging 4.562, onttrekking 3.045, stand 65.182; 2030 toevoeging 7.762, onttrekking 2.802, stand 70.142. Bestemmingsreserves: totaal stand 2026 42.022; 2027 toevoeging 7.618, onttrekking 2.467, stand 47.172; 2028 toevoeging -771, onttrekking 290, stand 46.112; 2029 toevoeging 3.600, onttrekking 290, stand 49.423; 2030 toevoeging 14.308, onttrekking 290, stand 63.441. Dekkingsreserves activa: stand 2026 119.383; 2027 toevoeging 6.108, onttrekking 39.504, stand 85.986; 2028 toevoeging 3.832, onttrekking 3.835, stand 85.982; 2029 toevoeging 3.842, onttrekking 3.877, stand 85.947; 2030 toevoeging 3.990, onttrekking 3.956, stand 85.980. Totaal ontwikkeling reservepositie: stand 2026 210.803; 2027 toevoeging 42.785, onttrekking 49.699, stand 203.887; 2028 toevoeging 2.991, onttrekking 11.120, stand 195.758; 2029 toevoeging 12.004, onttrekking 7.212, stand 200.552; 2030 toevoeging 26.060, onttrekking 7.048, stand 219.563.

Voorzieningen (× € 1.000). Egalisatievoorzieningen onderhoud: stand 1-1 2026 26.164; toevoegingen 2027-2030 jaarlijks 19.221; bestedingen 2027 -14.409, 2028-2030 -14.325; stand 31-12 2027 35.283, 2028 40.179, 2029 45.075, 2030 49.971. Voorzieningen met middelen beklemd voor derden: stand 1-1 2026 5.978; toevoegingen jaarlijks 500; vrijval 2027 -213, 2028 1.221, 2029 1.559, 2030 1.749; stand 31-12 2027 4.848, 2028 6.569, 2029 8.628, 2030 10.877. Voorzieningen verplichtingen en risico's: stand 1-1 2026 14.477; toevoegingen jaarlijks 201; bestedingen jaarlijks -625 (2027 -625); stand 31-12 2027 13.604, 2028 13.180, 2029 12.756, 2030 12.332. Totaal voorzieningen: 2026 49.060; 2027 53.735; 2028 59.928; 2029 66.459; 2030 73.180.

Investeringen (× € 1.000). Totaal 2027 36.220; 2028 50.583; 2029 35.839; 2030 136.619. Grootste posten: infrastructurele projecten (voorheen IRS) jaarlijks 30.900; GO Bruggen centrum Alphen en Zwammerdam 2028 11.280; in 2030 onder meer MIP Sport vervanging zwembad De Hoorn 25.300, 10e sporthal 18.000, 11e sporthal 18.000, turnaccommodatie 15.000, intensivering voetbal Gnephoek 15.000, oeverconstructies 8.700 en 450, Noordelijke rand Bentwoud 1.250, kadeconstructie Reijerskoop 950.

Voorbehouden: "*Voor deze investeringen wordt het investeringskrediet niet geautoriseerd bij vaststellen van de begroting. Hier voor dient op een later tijdstip een apart voorstel aan de raad te worden voorgelegd (art. 5, lid 2 van de Financiële verordening)." "**Met het raadsbesluit van 9 juli 2026 is een krediet van € 14,1 miljoen door de raad beschikbaar gesteld. Hiervan is 20% beschikbaar gesteld als voorbereidingskrediet in de jaarschijf 2026 en het restant in de jaarschijf 2028 in de Begroting 2027." Voor investeringen buiten de begroting legt het college voorafgaand aan verplichtingen een voorstel aan de raad voor.

Financiering: voor 2027-2030 is een financieringsbehoefte opgesteld op basis van jaarrekeningen 2025, MIP, MPG en verloop reserves/voorzieningen; rekening houdend met de kasgeldlimiet is de langlopende financieringsbehoefte en looptijd bepaald.

Risico's/gevolgen: de Omgevingswet heeft bodemtaken van de provincie overgeheveld "zonder daarvoor geld beschikbaar te stellen". Kwijtschelding van de rioolheffing "wordt momenteel onderzocht en eind 2026 met de rioolheffingsstijging voorgelegd aan de raad". Gemeenten zijn "tot tenminste maart 2026" verantwoordelijk voor opvang Oekraïense ontheemden; taakstelling per 1 januari 2025 verhoogd en normbedrag verlaagd.

Dit deel bevat geen besluitzin.

Het deel bestaat vrijwel volledig uit tabellen. De global-goal-tabellen bevatten alleen kwalitatieve bijdragen per programma (P1–P4) zonder bedragen. De indicatorbijlage (nr. 1–32) bevat per indicator de waarde Alphen, het landelijk gemiddelde en de gemeentelijke streefwaarde 2027. Geen van de regels heeft een saldo-effect op de begroting; er staan geen lasten, baten, voordelen of nadelen in. Er zijn dus ook geen bedragen met richting of dekking.

Indicatoren met een streefwaarde die afwijkt van de huidige waarde van Alphen:

• Nr. 8 Winkeldiefstallen: 2,4 (2025) → streefwaarde ≤2,3.
• Nr. 9 Geweldsmisdrijven: 3,4 (2025) → ≤3,7.
• Nr. 10 Diefstal uit woning: 0,7 (2025) → ≤0,7.
• Nr. 11 Vernielingen en beschadigingen openbare ruimte: 3,2 (2025) → ≤4,4.
• Nr. 17 SROI: 50,4% (2021) → minimaal het landelijke gemiddelde.
• Nr. 18 Percentage inwoners dat voldoet aan de beweegrichtlijn: 44,1% (2024) → minimaal het landelijke gemiddelde.
• Nr. 19 Banen: 712,7 (2024) → toename.
• Nr. 20 Netto arbeidsparticipatie: 75,3% (2024) → afname.
• Nr. 21 Werkloze jongeren: 1% (2024) → 2,0%.
• Nr. 22 Personen met een bijstandsuitkering: 185,7 (2025) → afname.
• Nr. 24 Jongeren met jeugdhulp: 10,8% (2024) → afname.
• Nr. 25 Jongeren met jeugdbescherming: 0,9% (2024) → afname.
• Nr. 26 Jongeren met een delict voor de rechter: 1% (2024) → ≤1%.
• Nr. 27 Jongeren met jeugdreclassering: 0,3% (2024) → afname.
• Nr. 28 Fijn huishoudelijk restafval: 172 kg/inwoner (2024) → 125.
• Nr. 29 Hernieuwbare energie: waarde Alphen niet beschikbaar; landelijke doelstelling 11,9% (2021); streefwaarde 16%, "gekoppeld aan de landelijke doelstelling".
• Nr. 30 Gemiddelde woonlasten eenpersoonshuishouden: € 1.035 (2026) → op gelijk niveau.
• Nr. 31 Gemiddelde woonlasten meerpersoonshuishouden: € 1.225 (2026) → op gelijk niveau.

Voorbehouden en onduidelijkheden in de tekst:

• Nr. 1 Formatie: streefwaarde "Maximaal op niveau van 100.000+ gemeenten."
• Nr. 2 Bezetting: "Maximaal op niveau van 100.000+ gemeenten, maar nooit meer dan beschikbaar budget (zie indicator 1)."
• Nr. 5 Overhead: "Ondanks feit dat er verschillende meetmethodes gebruikt worden, maximaal de bandbreedte van 100.000+ gemeenten aanhouden."
• Nr. 6 Gemiddelde WOZ-waarde: "Niet van toepassing."
• Nr. 12 Functiemenging: "Hangt af van politieke keuze of Alphen aan den Rijn woon- of werkstad wil zijn."
• Nr. 14 Absoluut verzuim en nr. 15 Relatief verzuim: streefwaarde "Niet bekend."
• Nr. 16 Voortijdig schoolverlaters: streefwaarde "DUO/Ingrado 2024)."
• Nr. 23 Cliënten met een maatwerkarrangement WMO: streefwaarde "ntb."
• Nr. 32 Nieuw gebouwde woningen: "Niet van toepassing."
• Nr. 29: waarde Alphen "Niet beschikbaar."

Risico's en gevolgen voor inwoners: de tekst benoemt geen expliciete risico's. Wel noemt de Klimaatactie-paragraaf dat extreme buien zonder robuuste hemelwaterriolering tot schade kunnen leiden, en dat een passend bouwpeil bij woningbouw schade bij extreme regenval of overstroming beperkt of evacuatie mogelijk houdt.

Dit deel bevat geen besluitzin. Het collegewerkprogramma 2026-2030 vertaalt het coalitieakkoord naar een samenhangende agenda voor de bestuursperiode. Het college biedt op diverse onderwerpen startnotities aan de gemeenteraad aan; aan de hand daarvan kan de raad haar vergaderplanning bepalen en op zichtbare resultaten sturen. In november is de eerste begrotingsraad; dan wordt de begroting van 2027 behandeld. De startnotitie voor het visieproces (Toekomstvisie 2050) is al aangeboden aan de gemeenteraad.

Bedragen: dit deel noemt geen bedragen, baten of lasten. Wel voorwaarde: de uitvoering van het programmaplan Gezond Ridderveld is "afhankelijk van de integrale afweging bij de Kadernota 2028 en de daarbij beschikbaar gestelde financiële middelen."

Status en planning (mijlpalen/resultaten):

• 2026: onderzoek afgerond naar behoefte en mogelijkheden alternatieve woonvormen; startnotitie doorontwikkelen Ruimtelijk Programmeren 2026-2030; omgevingsplan vaststellen; handboek en format Omgevingsprogramma's vaststellen; streefaantal jaarlijks te realiseren nieuwbouwwoningen vastgesteld; herijking intensiveringsvisie; Taskforce Versnelling Woningbouw operationeel; knelpuntenanalyse vaststellen; advies tijdelijke woningbouwlocaties; herijken woonzorgbehoefte; Volkshuisvestingsprogramma vaststellen; geactualiseerde prestatieafspraken; startnotitie Starterslening; uitbreiding Urgentieregeling; startnotitie Wonen Eerst als duurzaam instrument tegen dakloosheid; programmaplan Gezond Ridderveld; pilot verlichting Stadshart; aanleg vernieuwing plein voor Adventskerk; ondergrondse waterbuffer Paradijslaan; besluit instellen kwaliteitsteam; besluit gemeentegarantie financiering GEM; ontwikkelingsbesluit Westoever Rijnhaven/deelgebiedsvisie; vaststelling omgevingsplan Rijnhaven.
• 2027: actualiseren vereveningsfonds; analyse organisatorische voorwaarden parallel plannen; besluitvorming BIZ-verordening en uitvoeringsbesluiten; actualiseren Regionaal woonruimteverdeelsysteem; uitgangspunten Groen-Blauwe verbinding; beleid Beter Benutten bestaande voorraad; stedenbouwkundig raamwerkplan en beeldkwaliteitsplan; oprichting PPS; stedenbouwkundig plan eerste fase Gnephoek; besluit verkoop grond aan GEM fase 1 Havenfront; start bouw fase 1 Kop West; nulmeting klimaatadaptatie; inrichten overkoepelend waterportefeuille; startnotitie omgevingsprogramma Water.
• 2028: startnotitie omgevingsvisie 2.0; uitwerking eerste gebiedsgerichte Omgevingsprogramma's; analyse en advies versterken regierol samenwerking corporaties/ontwikkelaars/vertegenwoordigers wijken en dorpen; start bouwrijp maken en start bouw eerste 900 woningen Gnephoek; besluit verkoop grond aan GEM fase 2 Havenfront; start bouw fase 1 Havenfront; onderzoek richtlijnen voor Groen; Ecologieprogramma incl. nulmeting biodiversiteit.
• 2029: herinrichting Boetzelaerstraat; doorontwikkelen prioriteiten bestaande stad; reconstructie Paradijslaan; start bouw fase 2 Havenfront; inventarisatie klimaatbestendigheid parken en open plekken afgerond.
• 2030: reconstructie Julianastraat.
• 2026-2030: maatregelenpakket buitengebied klimaat en biodiversiteit (incl. doelen).

Risico's en gevolgen voor inwoners: de gemeente groeit naar meer dan 120.000 inwoners, met potentie tot circa 140.000; dit vraagt fundamentele keuzes over ruimte, wonen, mobiliteit, energie, economie, voorzieningen en leefomgeving. Klimaatverandering, digitalisering, technologische en demografische ontwikkelingen zorgen voor nieuwe uitdagingen. De organisatie is op onderdelen "scheef" gegroeid met een hoog percentage inhuur. Het college wil bouwen aan een stabiele organisatie. Bij nieuwe ontwikkelingen worden groen, water en bodem sturend; water en bodem sturend is het principe.

Dit deel bevat geen besluitzin. Het stuk beschrijft voornemens, mijlpalen en resultaten; de raad wordt niet om een besluit gevraagd.

Bedragen: dit deel noemt geen bedragen, geen lasten of baten, geen voordelen of nadelen en geen dekking. Er zijn dus geen posten met effect op het begrotingssaldo. Wel wordt een niet-financiële mijlpaal genoemd: "3500 subsidies verstrekt voor isolatie woningen" (2026-2030). Verder wordt gesproken over "3500 subsidies", "15 bestaande schoolpleinen groenblauw ingericht" (2028) en "Oplevering drie kunstgrasvelden voor meer speelcapaciteit bij 3 voetbalverenigingen" (2027). Er staat geen bedrag bij.

Data en termijnen: mijlpalen 2026-2030, onder meer: 2026 besluiten energiearmoede 2.0 en verduurzaming VvE's 2.0, cultuurvoorzieningen Stichting MAX, subsidieregeling sociale basis, agenda toekomstbestendige opvang Oekraïners; 2027 onder meer vaststellen visie Mobiliteit Alphen West, omgevingsvergunning 150 kV-station Barrepolder, Uitvoeringsstrategie Zon op Dak, Warmteprogramma, besluit collectieve warmte Havenfront-Zeeheldenbuurt, deelname Warmtebedrijf en ITC-PTC, Strategisch Kader Maatschappelijke Voorzieningen, besluit toekomst zwembad Hoorn, Vitaliteitscentrum, startnotitie AZC vanaf 2030; 2028 onder meer beleidsnota deelauto's, verkenning ontsluiting Boskoop inclusief oeververbinding, actualisatie RES Holland Rijnland, 15 groenblauwe schoolpleinen, meerjarig investeringsplan voorzieningenkader, oplevering sporthal De Bijlen; 2029 evaluatie zero-emissiezone, eerste visie en herstructureringsplannen bestaande bedrijventerreinen, ontwikkelen circulair centrum, advies hervorming WMO bij afloop contracten; 2030 opleveren voldoende laadcapaciteit voertuigen en aanleg oeververbindingen Gnephoek; 2026-2030 realisatie doorfietsroutes (RIA project 1), vervolg uitvoering programma fietshart, vergroening centra en dorpen, 3500 isolatiesubsidies.

Status en voorbehouden: veel posten zijn startnotities, verkenningen, onderzoeken of besluiten die nog moeten worden genomen. Letterlijke voorbehouden: "Verkenning naar lokale verbetermaatregelen HWD"; "Verkenning verbetering ontsluiting Boskoop inclusief oeververbinding"; "Verkenning energieopslag en flexibiliteit"; "Besluit over de haalbaarheid van lokale aardwarmte"; "Orienterend onderzoek dierenasiel en egelopvang"; "Tijdpad afhankelijk van Rijksbesluitvorming"; "Advies over hervorming WMO (bij afloop van contracten)". De tekst noemt geen status rood, geel of H en geen afwijking van de planning.

Risico's en gevolgen voor inwoners: als risico's worden genoemd "maatschappelijke ontwrichting als gevolg van bijvoorbeeld stroomuitval, cyberincidenten en extreme weersomstandigheden". Verder wordt netcongestie genoemd als op te lossen vraagstuk en energiearmoede als aanpak voor kwetsbare inwoners. De tekst noemt geen financiële gevolgen voor inwoners.

Dit deel bevat geen besluitzin. Het is een bijlage met roadmaps: per opgave staan "Wat gaan we daarvoor doen?", "Resultaat (wat)" en "Tijdpad". Er worden geen bedragen, totalen of dekking genoemd; de tabellen bevatten uitsluitend resultaten en jaartallen. Er is dus geen effect op het begrotingssaldo in dit deel.

Voorbehouden en voorwaarden (letterlijk):

• "De uitvoering is afhankelijk van de integrale afweging bij de Kadernota 2028 en de daarbij beschikbaar gestelde financiële middelen." (Programmaplan Gezond Ridderveld, 2027)
• "Implementatie Wet Reikwijdte Jeugdhulp | Afhankelijk van Rijksbesluitvorming" (geen tijdpad)
• "Advies over hervorming Wmo | Bij afloop van contracten (2029)"
• "Wijzigen incidentelebudget Subsidieregeling Instandhouding Erfgoed Alphen aan den Rijn 2021 naar structurele post op begroting." (2027-2030)

Deadlines en termijnen (jaartallen zoals in de roadmaps):

• 2026: o.a. Vaststellen Agenda R&T 2035; Actualiseren vereveningsfonds; Vaststelling omgevingsplan Gnephoek; Pilot verlichting Stadshart; Aanleg vernieuwing plein Adventskerk; Ondergrondse waterbuffer Paradijslaan; Besluitvorming BIZ-verordening; Besluit instellen Kwaliteitsteam Rijnhaven; Besluit gemeentegarantie financiering GEM; Ontwikkelbesluit Westoever Rijnhaven; Agenda toekomstbestendige opvang Oekraïners; Subsidieregeling sociale basis; Werkagenda AZWA; Overlegstructuur LEA; Financiële positie in één oogopslag in B2027; Nota solide financiële positie; Nieuwe indeling programma's in B2027; Doelomschrijving en concrete resultaten in B2027; Beleidsindicatoren werksessie raad-beeldvormend; Start informatiegestuurd werken; Ethisch kader AI; Programma maatschappelijke weerbaarheid opgestart; Kennismaking college en bewonersoverleggen.
• 2027: o.a. Vaststellen Uitvoeringsprogramma R&T 2027-2030; startnotities Visie op Water Boskoop, World Limes Heritage Centre, Arbeidsmigranten, toekomst Bentwoud (2028); Visie Park Zegersloot 2026-2036; Besluit inrichten evenementenloket; Start netcongestieloket; Economische Agenda 2027-2031; Gezondheidsbeleid; Zwerfafvalbeleid; Grondstoffenbeleid; Afvalpreventieplan; Uitvoeringsprogramma Circulaire Samenleving; Uitvoeringsprogramma duurzaamheidseducatie; Actieplan borging toegankelijkheid; Startnotitie Sociale veiligheid; Nulmeting klimaatadaptatie; Startnotitie regie op Bodem & Ondergrond (2027/2028); Masterplan Barrepolder; Bestuursovereenkomst en gebiedsvisie Barrepolder (2026-2027); Start uitgifte bedrijfskavels Hoorn-West (2027/2028); Visie mobiliteit Alphen-West; Actieagenda hubs en deelmobiliteit; Actualiseren Mobiliteitsbeleid; Startnotitie addendum/actualisatie parkeerbeleid; Startnotitie samenhangende aanpak inclusief financieringskader; diverse woonopgave-resultaten (Omgevingsplan, Handboek en Format Omgevingsprogramma's, Streefaantal nieuwbouw, Herijken intensiveringsvisie, Startnotitie Omgevingsvisie 2.0, Taskforce Versnelling Woningbouw operationeel, Knelpuntenanalyse, advies tijdelijke woningbouwlocaties, Volkshuisvestingsprogramma, prestatieafspraken, Starterslening, Urgentieregeling, Wonen Eerst, Stedenbouwkundig raamwerkplan en beeldkwaliteitsplan Gnephoek, Oprichting PPS, Stedenbouwkundig plan eerste fase Gnephoek, uitgangspunten Groen-Blauwe Verbinding, verkoop grond GEM fase 1 Havenfront, start bouw fase 1 Kop West, Programmaplan Gezond Ridderveld); Startnotitie toekomstbestendige zorg en ondersteuning; Beleidsplan Financieel Fit; Startnotitie Alphen Pas; Toekomst leerbedrijf (governance 2028); Businesscase sociale basis; Oprichting Vitaliteitsbedrijf; Uitvoeringsagenda Kunst en Cultuur; Herijking vrijwilligersbeleid; Agenda regenboog, inclusie en anti-discriminatie; Doorontwikkeling buurthuizenbeleid; Aanpak thuiszitters; Integratie SOZ; Plan kinder- en jongerenparticipatie; Herijken integrale Human Capital Agenda 2027-2031; Programma WIL 2027-2031; Rapport onderzoek en analyse strategisch financieel beleid; Nieuwe methodiek in B2028; Verantwoording jaarresultaten JRK2026; Beleidsindicatoren werksessie raad-oordeelvormend; Raadsvoorstel beleidsindicatoren 2026-2030; Ethisch kader AI (2026/2027); Capaciteit en middelen op orde; Website, KCS vervangen; Data dashboard gebiedskennis gestart; Vitale processen voorbereid; Veiligheidsinformatieknooppunt; Onderzoek proces veiligheidsmeldingen; Versterken opvolging overlast- en veiligheidsmeldingen; Integraal Veiligheidsbeleid 2027-2030.
• 2028: o.a. Vaststellen economisch profiel; Startnotitie opzet Ondernemersloket; Startnotitie efficiëntieslag logistiek; Startnotitie mogelijkheden investering natuurontwikkeling, groenstructuren en klimaatadaptatie; Herijken Programma Buitengewoon Waardevol Buitengebied; 15 bestaande schoolpleinen groenblauw ingericht; Startnotitie Alphenarenboom; Onderzoek richtlijnen voor groen; Vaststellen Ecologie programma incl. nulmeting biodiversiteit; Eerste visie- en herstructureringsplannen bestaande bedrijventerreinen (2029); Vaststellen Beleidsnota deelauto's; Verkenning lokale verbetermaatregelen HWD; Verkenning verbetering ontsluiting Boskoop inclusief oeververbinding; Uitwerking eerste Gebiedsgerichte omgevingsprogramma's; Analyse en advies versterken regierol samenwerking corporaties, ontwikkelaars, vertegenwoordigers wijken/dorpen; Herijken regionale Huisvestingsverordening; Onderzoek alternatieve woonvormen; Actualiseren Regionaal woonruimteverdeelsysteem; Herinrichting Van Boetzelaerstraat; Besluit verkoop grond GEM fase 2 Havenfront; Start bouw fase 1 Havenfront; Plan stevige lokale teams; Wijkgerichte pilot sterke sociale basis; Strategisch Masterplan Onderwijs; Uitwerken deelakkoord HCA Greenport Boskoop; Data/AI-monitor; E-formulieren, klantportaal; Integraal beleid uitgewerkt voor uitvoering; Belangrijkste klantreizen en -processen verbeterd; Gebiedsvisie en verwerking gebiedskennis in advisering; Basis samenwerking voor partners, inwoners en ondernemers.
• 2029: o.a. Ontwikkelen circulair centrum; Onderzoek restzettingseis; Evaluatie zero-emissie zone; Start bouwrijpmaken Gnephoek; Start bouw eerste 900 woningen Gnephoek; Start bouw fase 2 Havenfront; Reconstructie Paradijslaan; Herijking maatschappelijke subsidies; Integrale Jeugd Agenda; Wijk- en gebiedsinformatie gebundeld; AI innovatie ingebed in bedrijfsvoering; Aanzet voor samenwerkende overheid (cocreatie); Nieuwe maatregelen geoefend in de crisisorganisatie.
• 2030: o.a. Opleveren voldoende laadcapaciteit voertuigen; Aanleg oeververbindingen Gnephoek; Reconstructie Julianastraat; Structureel sturen op maatschappelijke effecten; Moderniseren teeltareaal (2026-2030); Maatregelenpakketten volgend uit gebiedsprocessen (2026-2030); Vergroening van centra en dorpen (2026-2030); Stimuleren initiatieven derden vergroening/biodiversiteit/gezonde leefomgeving (2026-2030); Maatregelenpakket buitengebied klimaat en biodiversiteit (2026-2030); Realisatie doorfietsroutes (2026-2030); Vervolg uitvoering programma fietshart (2026-2030); Doorontwikkelen prioriteren bestaande stad (2026-2030); Jaarlijkse rapportage STROOM (2026-2030); Wijzigen incidentelebudget erfgoed naar structurele post (2027-2030); Programma Erfgoed en Overheid (2026-2027); Jaarlijkse herijking opdracht OvT (2026-2029).

Status en risico's: de tekst benoemt geen statuskleuren (rood/geel/H) en noemt geen expliciete risico's. Wel voorwaardelijk: uitvoering Gezond Ridderveld afhankelijk van Kadernota 2028 en beschikbaar gestelde financiële middelen; implementatie Wet Reikwijdte Jeugdhulp afhankelijk van Rijksbesluitvorming; Wmo-advies bij afloop contracten (2029). Maatschappelijke effecten worden per opgave genoemd (o.a. hogere biodiversiteit, gezondere leefomgeving, lagere maatschappelijke kosten, snellere woningbouw en energietransitie, minder graafwerk en overlast, meer banen en inkomen, groene en gezonde werklandschappen, vertrouwen in de lokale overheid, verantwoorde inzet van AI en data, meer leefbaarheid, weerbaarheid en vertrouwen, effectief geïnvesteerd ten bate van kansengelijkheid, veiliger gevoel in wijk en openbare ruimte, voorkomen afglijden jeugd naar crimineel circuit).