RC Ruimtelijk en economisch domein

• Onderwerp: Collegebrief aan de raad over de afronding van de eerste fase verkennende studie van RIA-project 7 Toekomstbestendige Landschappen en Energylane.

• Wat wordt besloten/gevraagd: Geen besluit gevraagd; ter kennisname. Het college informeert de raad over de uitkomsten van de verkennende studie en stelt voor om een werksessie of bijeenkomst te organiseren: "Wij stellen voor om hiervoor een werksessie of bijeenkomst te organiseren." Gezien de aankomende verkiezingen lijkt het college het passend dat dit in de nieuwe bestuursperiode plaatsvindt; de studie wordt opgenomen in het overdrachtsdossier voor de nieuwe colleges en raden.

• Financiële impact: niet vermeld.

• Aandachtspunten:
• De studie heeft geen formele status; de opgewerkte kaarten met kansen voor korte, middellange en lange termijn zijn indicatief en dienen als praatplaat, niet als vastgestelde ontwikkelrichtingen of beleidskeuzes.
• Onder de huidige omstandigheden en geldende kaders worden de RES-doelstellingen voor hernieuwbare energie niet gehaald; dit zet het energiesysteem verder onder druk met consequenties voor het vestigingsklimaat (wonen en economie), niet alleen voor de deelnemende gemeenten maar voor de gehele regio Holland Rijnland.
• Netcongestie krijgt meer impact: met het nieuwe prioriteringskader van de ACM is congestie op kleinverbruik per 1 januari 2026 een feit, wat het realiseren van collectieve warmte, nieuwe onderstations, kabels en leidingen, batterijen en opwek urgenter maakt.
• Tussentijdse ontwikkelingen beïnvloedden de studie: Zoeterwoude droeg een zoekgebied voor wind aan dat de provincie niet haalbaar acht vanwege een nabijgelegen weidevogelgebied; Alphen aan den Rijn droeg geen zoekgebieden voor wind aan vanwege gebrek aan draagvlak; Kaag en Braassem zette de samenwerking vooralsnog stop nadat de raad eind 2025 niet langer instemde met eerder opgenomen ambities voor grootschalige duurzame opwek via wind en zon op land.
• Vervolg: een aanvullende studie waarin mobiliteit wordt gekoppeld, via een projectvoorstel voor een corridorstudie N11/A4; de raad wordt geïnformeerd zodra vanuit de RIA Holland Rijnland een positief besluit op het projectvoorstel ligt.

Onderwerp: Verkennende studie met drie perspectieven (mobiliteitscorridors, energiesysteem & bedrijventerreinen, transities landelijk gebied) en drie kansenkaarten (tot circa 2035, 2035-2040, 2040-2050) voor wind- en zonopwek in de RES-regio's Holland Rijnland en Midden Holland.

Wat wordt besloten/gevraagd: Geen besluit gevraagd; ter kennisname.

Financiële impact: Niet vermeld. Het document bevat geen eurobedragen, lasten, baten of dekking; wel opwekkingscijfers in TWh.

Aandachtspunten:

• Status en besluitvorming: Het betreft een ontwerpend onderzoek met "nadrukkelijk een verkenning" als status en "geen formele status". De kansenkaarten zijn "als visiekaarten bedoeld"; "Locaties voor wind en zon zijn indicatief en moeten nader worden uitgewerkt." De zoekgebieden wind in kansenkaart 3 "komen voort uit het participatietraject en zijn door het college voorgesteld aan de gemeenteraad, maar ze niet zijn vastgesteld." Voor repowering van bestaande windturbines langs de N11 "is nog wel besluitvorming en draagvlak nodig." Voor kansenkaart 1 geldt: "Voor deze kaart is er mogelijk draagvlak."
• Haalbaarheid en netcongestie: Wachttijden op netuitbreiding bij TenneT en Liander "die lopen tot 2032" maken wachten onrealistisch; dat "zou korte-termijn ruimtelijke opgaven, zoals de ontwikkelingen van woningbouw en bedrijventerreinen, kwetsbaarder maken." Wind op land en zon-PV binnen huidige kaders halen de regionale doelstelling niet: Holland Rijnland 0,36 TWh (ruim 30% van de 2030-doelstelling van 1,14 TWh) en Midden Holland 0,27 TWh (ca. 62% van 0,435 TWh). Middellange termijn: 0,74 TWh (ca. 65%) respectievelijk 0,39 TWh (ca. 90%). Lange termijn: 1,46 TWh respectievelijk 0,65 TWh. De ambitie voor Holland Rijnland in 2050 is 5,330 TWh, "nagenoeg drievoudig t.o.v. 2030". Zontoename is grotendeels pas op lange termijn (2030–2050) beschikbaar.
• Effect op inwoners en landschap: Aantasting van weidevogelgebied door wind langs de N11 is een risico; structurele compensatie via bijvoorbeeld een gebiedsfonds is nodig, maar "De financiële regeling en juridische borging van de compensatie vergen nadere uitwerking." Clustering loslaten heeft "landschappelijk nadelen maar maatschappelijke voordelen." Zon op water (25% van nieuwe waterbergingen) en zon in agrarisch gebied (5% respectievelijk 10%) vragen "een passende inpassing in het landschap". In buurten met all-electric warmteoplossingen wordt netverzwaring verwacht; daar is de kans groter dat capaciteit beschikbaar komt voor zon-op-dak.
• Participatie en vervolg: Het onderzoek is uitgevoerd door TAUW, Generation.Energy & CE Delft in opdracht van RES-regio Holland Rijnland, coördinator Gemeente Alphen aan den Rijn (januari 2026). Aanbevelingen zijn onder meer: koppel vraag en aanbod ruimtelijk en in tijd, stuur op balans zon/wind (1:1-verhouding), veranker tijdig zon op daken, parkeerplaatsen en bedrijventerreinen, doe nader onderzoek naar weidevogels en windturbines en naar energieopslag, en overweeg alternatieve routes (loslaten clustering, zonne-ladder, SMR's, groene waterstof, biogas, uitwisseling tussen gemeenten). De provincie Zuid-Holland kijkt in het OER "niet naar de koppelkansen met opgaven en transities in het landelijk gebied, economie en mobiliteit" zoals de gemeenten in dit onderzoek doen.

Let op: dit is een groot document; voor details moet het origineel geraadpleegd worden.

• Onderwerp: Reactie van RES-regio Holland Rijnland aan Provincie Zuid-Holland over de OER, naar aanleiding van het verworpen collegevoorstel over voorwaarden zonnevelden en windturbines en voorkeurslocaties voor windturbines.

• Wat wordt besloten/gevraagd: Het college stelt voor: "1. Kennis te nemen van de brief van Gedeputeerde Staten aan RES Holland Rijnland inzake OER, d.d. 25 juni 2025 2. Kennis te nemen van de concept reactie van RES Holland Rijnland aan Gedeputeerde Staten 3. De gemeenteraad te informeren met bijgevoegde raadsinformatiebrief". De raad heeft op 17 juli het collegevoorstel over voorwaarden en voorkeurslocaties verworpen; het college dient daarom geen voorkeurslocaties in bij de provincie voor de Herziening 2025. De provincie ontvangt graag één reactie vanuit de regio, geen individuele gemeentelijke reacties; de RES-regio heeft daartoe een conceptbrief opgesteld. In de definitieve brief komt namens Alphen aan den Rijn te staan dat een participatietraject is uitgevoerd en dat vanwege te weinig draagvlak geen voorkeurslocaties worden ingediend.

• Financiële impact: Niet vermeld. In het stuk staat: "Er zijn geen financiële consequenties."

• Aandachtspunten:
• De raad heeft het eerdere collegevoorstel verworpen; het college geeft hierin concreet gevolg aan dat raadsbesluit door geen voorkeurslocaties in te dienen.
• De provincie wil één regionale reactie in plaats van individuele gemeentelijke reacties; Alphen aan den Rijn laat haar standpunt opnemen in de brief van RES Holland Rijnland.
• Het genoemde argument voor het niet indienen van voorkeurslocaties is "te weinig draagvlak", voortgekomen uit een participatietraject over windturbines.
• Planning: RES Holland Rijnland verstuurt de brief voor 1 oktober aan Gedeputeerde Staten; de brief wordt besproken in de Commissie DEG van 17 september.

• Onderwerp: Collegebrief aan de raad over de getekende RIB-brief van RES Holland Rijnland aan Gedeputeerde Staten inzake de OER (voorkeurslocaties windturbines).

• Wat wordt besloten/gevraagd: Geen besluit gevraagd; ter kennisname. De brief informeert de raad dat het college geen voorkeurslocaties heeft ingediend bij PZH voor de Herziening 2025, omdat de raad op 17 juli het collegevoorstel 'voorwaarden zonnevelden en windturbines en voorkeurslocaties voor windturbines' heeft verworpen. Binnen de RES-regio Holland Rijnland is besloten gezamenlijk te reageren aan Provincie Zuid-Holland; in die brief is ook het besluit van de raad opgenomen. Bijgevoegd zijn de brief van RES Holland Rijnland en de reactie van Gedeputeerde Staten (ontvangen 1 september).

• Financiële impact: niet vermeld.

• Aandachtspunten:
• De raad heeft het collegevoorstel over voorwaarden en voorkeurslocaties voor windturbines verworpen; het college heeft daarom geen voorkeurslocaties ingediend.
• De gemeente Alphen aan den Rijn reageert via de gezamenlijke RES-brief van Holland Rijnland aan Provincie Zuid-Holland, waarin het raadsbesluit is opgenomen.
• De reactie van Gedeputeerde Staten op de eerdere brief van RES Holland Rijnland (25 juni) is op 1 september ontvangen; de inhoud daarvan is niet in dit stuk samengevat.
• Het stuk is geagendeerd voor bespreking op 16 oktober 2025 (uitschietverzoek), wat wijst op politieke aandacht voor de gevolgen van het verworpen voorstel.

Onderwerp: Brief van de dertien regiogemeenten Holland Rijnland met aanvullende bestuurlijke inbreng aan Gedeputeerde Staten over het provinciale besluit windenergie, naar aanleiding van de concept-uitkomsten van de OER Windenergie.

Wat wordt besloten/gevraagd: Geen besluit gevraagd; ter kennisname. De brief is een tussenstap in de bestuurlijke dialoog en bevat de gezamenlijke inbreng van de regiogemeenten op de concept-uitkomsten van de OER Windenergie. De gemeenten geven nog geen eindoordeel over de OER-werkwijze (dat volgt bij de definitieve, integrale OER en de formele zienswijze in het najaar), maar uiten per als "technisch best beoordeeld" aangemerkte zoeklocatie (IA.01.HR tot en met IA.05.HR/MH) hun overwegingen en bezwaren. Daarnaast geven zij een overzicht van de verwachte realisatie van zonne-energie tot 2030 en pleiten zij voor herijking van het RES-bod.

Financiële impact: Niet vermeld.

Aandachtspunten:

• Draagvlak en participatie: Meerdere gemeenten (Alphen aan den Rijn, Zoeterwoude, Noordwijk) melden dat lokale participatietrajecten en raadsbesprekingen hebben uitgewezen dat er geen politiek en maatschappelijk draagvlak is voor windturbines op de aangewezen locaties. De gemeenten vragen de provincie om tijdig duidelijkheid over haar concrete voornemens op het gebied van "actieve communicatie en participatie".
• Bezwaren per locatie: Kaag en Braassem acht het onacceptabel dat 9, 12 of 21 turbines in één gemeente worden gesuggereerd en wijst op het ontbreken van de 5-kilometerafstand tussen windopstellingen; Nieuwkoop stelt dat zoeklocatie IA.03.HR in zijn geheel moet vervallen (onder meer nabijheid nieuwbouw Buytenwech Noord, aanvliegroute Schiphol met tiphoogtebeperking van 146 meter, weidevogelgebied en Natura 2000/NNN); Alphen aan den Rijn en Zoeterwoude zien geen geschikte locatie in IA.04.HR en IA.05.HR/MH.
• Zonne-energie en resterende opgave: Tot en met 2024 is 1.631 TJ (0,45 TWh) jaarlijkse zonnestroomproductie gerealiseerd. Bij extrapolatie met de door RVO verwachte groei van 11% per jaar komt dit eind 2030 op circa 0,84 TWh. Na correctie voor autonome groei van kleine zonpv-systemen (circa 24 procent niet meetellen) resteert 0,62 TWh toerekenbaar aan de RES. Met een bestaande windproductie van 0,05 TWh en een RES-bod van 1,14 TWh resteert een opwekopgave van circa 0,47 TWh (41 procent van het huidige bod), gelijk aan ruim 26 grote windturbines van 5 MW.
• Herijking RES-bod en haalbaarheid: De gemeenten concluderen dat het benodigde aantal turbines ruimtelijk niet inpasbaar is en dat er onvoldoende draagvlak is; zij pleiten voor herijking van het gezamenlijke RES-bod via een zorgvuldig proces, zodat na de gemeenteraadsverkiezingen de nieuwe besturen en raden hierover kunnen besluiten. Ook wijzen zij op het belang van betere borging van lokaal of regionaal eigendom van hernieuwbare opwek.

• Onderwerp: Brief van de regionale netbeheerders Stedin, Westland Infra en Liander aan de commissie Energie over nieuwe zoekgebieden voor windlocaties in Zuid-Holland, vooruitlopend op het commissiedebat van 3 september 2025.

• Wat wordt besloten/gevraagd: Geen besluit gevraagd; ter kennisname. De netbeheerders vragen aandacht voor hun perspectief in het debat en roepen op windenergie op land te blijven mogelijk maken.

• Financiële impact: Niet vermeld.

• Aandachtspunten:
• Wind en zon vullen elkaar aan: het waait meer uren per jaar dan dat de zon schijnt en vaker in de nacht en winter, wat zorgt voor een stabieler aanbodprofiel, zeker in combinatie met opslag.
• Een windpark levert volgens de brief 3,5 keer meer energie op dan een zonnepark met een vergelijkbare netaansluiting, wat efficiënter gebruik van de beschikbare netcapaciteit betekent.
• Wind dicht bij de vraag realiseren (bijvoorbeeld bij bedrijventerreinen of op onderstations met veel zonneparken) kan netcongestie voorkomen en dure netverzwaringen beperken.
• De netbeheerders erkennen dat wind op land maatschappelijk gevoelig ligt en dat een afweging nodig is tussen ambitie, draagvlak, ruimte en energiesysteem.

Onderwerp: GS-brief aan de regiogemeenten van RES Holland Rijnland over de bestuurlijke inbreng ten aanzien van het voorgenomen GS-besluit windenergie.

Wat wordt besloten/gevraagd: Geen besluit gevraagd; ter kennisname. De brief is een reactie van Gedeputeerde Staten op de bestuurlijke inbreng van de regio en bevat een verzoek: "Zoals aangegeven in onze brief van 2 juli 2025 vragen wij u om uiterlijk 1 oktober 2025 met een gedragen voorstel te komen waarmee de RES-afspraken kunnen worden gerealiseerd."

Financiële impact: niet vermeld.

Aandachtspunten:

• Zonder windenergie zijn de RES-doelen niet haalbaar; de regio moet nog een opgave realiseren om de in RES 1.0 vastgelegde doelstelling van 1,14 TWh duurzame elektriciteit in 2030 te halen.
• De provincie vraagt om een concreet overzicht van projecten die tot 2030 worden gerealiseerd, inclusief opbrengst in TWh; meer zonne-energie betekent minder noodzakelijke windenergie.
• De concept-OER Windenergie wordt gepresenteerd als "speelveld" en niet als blauwdruk; de uiteindelijke keuze voor zoeklocaties komt tot stand in bestuurlijke dialoog, met aandacht voor landschap en biodiversiteit (waaronder weidevogelgebieden).
• De provincie geeft gehoor aan het verzoek de rolverdeling rond actieve communicatie en participatie te verschuiven en wil dit na besluitvorming in GS met de regio uitvoeren; een gezamenlijk participatietraject kan de provincie ondersteunen.

• Onderwerp: Voorlopige agenda van de raadscommissie Ruimtelijk en economisch domein (RED) van 28 oktober 2026.

• Wat wordt besloten/gevraagd: Geen besluit gevraagd; ter kennisname. De commissie bespreekt twee uitschietverzoeken: (1) het uitschietverzoek Raad 28-05-2026, brief 3552670 over RIA7 Toekomstbestendige Landschappen en Energylane, en (2) het uitschietverzoek Raad 16-10-2025, agendapunt 4.1.a, RIB brief RES Holland Rijnland inzake OER (3485084). Daarnaast staat de stand van zaken moties en toezeggingen op de agenda.

• Financiële impact: Niet vermeld.

• Aandachtspunten:
• Inspraak is mogelijk voor punten die voor het eerst met spreekrecht zijn geagendeerd; insprekers moeten zich vooraf aanmelden bij de griffie en belangengroepen/bewonersverenigingen wordt gevraagd één inspreker af te vaardigen.
• Er geldt een spreektijdenregeling: per fractiewoordvoerder 2 minuten in eerste termijn, 4 minuten reactie van college/ambtelijke ondersteuning en 2 minuten korte tweede termijn en conclusie; insprekers krijgen 3 minuten.
• Een rondvraag voor dit domein kan schriftelijk worden ingediend tot 12.00 uur op de dag van de vergadering.
• De vergadering is openbaar en vindt plaats van 19.30-21.00 uur in Vergaderkamer 3 (eerste etage gemeentehuis); voorzitter is mw. Huls, griffier dhr. Hermans, beide agendapunten betreffen wethouder Schotanus.